Songkran, het Thaise Nieuwjaar, is misschien wel het leukste feest in Thailand met een mooie, traditionele kant. Wanneer ik nietsvermoedend in april in Bangkok ben, kijk ik mijn ogen uit bij de kleurrijke optochten en neem ik volop deel aan de vele watergevechten. Lees in deze blog alles over Songkran vieren in Thailand.

Wat is Songkran?

Het woord Songkran komt van het Sanskriet woord saṃkrānti, wat ‘beweging’ of ‘verandering’ betekent. Een verwijzing naar de zon die naar een nieuwe astrologische positie verschuift. Songkran is het traditionele Thaise Nieuwjaar, dat wordt gevierd vanaf 13 april. Bijzonder is dat het nieuwe jaar niet wordt ingewijd met vuurwerk, maar met water. Overal in Thailand staan mensen langs de kant van de weg met waterpistolen, rijden ze rond met trucks met tonnen water en ijsblokjes om anderen nat te gooien, of rijden gewapend met waterpistolen rond op brommers. Daarnaast komen op sommige plekken in grote steden duizenden mensen bij elkaar om gezamenlijk feest te vieren. De straat over lopen zónder nat te worden? Dat lukt deze dagen niet.

Songkran is een Boeddhistische viering, waarbij oorspronkelijk beelden van Boeddha gereinigd werden met geurige wateren. Het besprenkelen met water staat symbool voor reiniging en vernieuwing. Het natspetteren van anderen staat voor het wegspoelen van de tegenslagen en slechte dingen van het voorgaande jaar weg, en voor het maken van een nieuwe start in het nieuwe jaar. In de loop der tijd is het besprenkelen met water tijdens Songkran geëvolueerd tot een populaire activiteit, waarbij mensen voorbijgangers besprenkelen met water. Maar ook gaan veel Thai op deze dagen naar een tempel om te bidden of voedsel aan monniken aan te bieden. Ook wordt er water over boeddhabeelden gesprenkeld.

Songkran vieren

Ik heb geluk en ben precies op het juiste moment in Thailand, wanneer Songkran wordt gevierd. Zodra ik mijn hotel in Bangkok uit stap, is het me duidelijk: heel de stad verandert in één groot waterfestijn. Iedereen, van jong tot oud, doet mee en ook als je in een tuktuk zit of nietsvermoedend over straat loopt word je niet ontzien. Op de hoeken van de straat zie je mensen met waterpistolen en continu ontstaan spontane watergevechten. Overal zijn waterpistolen te koop, dus je kunt zelf ook volop meedoen.

Het meest bijzondere is dat het festival je als toerist de mogelijkheid geeft echt contact te maken. Zodra mensen zien dat je mee wilt doen aan de watergevechten, komen kinderen stiekem lachend op je af gerend om je nat te spetteren. Mijn zoontje wordt continu gevraagd of hij een waterpistool wil lenen om mee te doen aan watergevechten en heeft de tijd van zijn leven. En het is een laagdrempelige manier om met mensen in contact te komen. Kortom, het is een mooi moment voor wie Thailand écht wil beleven.

Songkran in Bangkok

In Bangkok trekken veel mensen naar Khao San Road, Silom Road en Siam-Square, waar duizenden mensen tegelijk deelnemen aan watergevechten en feest vieren. Hier kun je er vanuit gaan dat je drijfnat raakt. Maar langs de meeste straten van de stad kun je deelnemen aan watergevechten en genieten van traditionele Thaise muziek. Wij rijden na een paar dagen Songkran Bangkok uit. Onze auto wordt geregeld natgegooid, en ik kijk even op wanneer ik voor me een pick-up zie met in de laadbak een monnik met een plastic waterpistool in zijn handen.

Songkran in Chiang Mai

Volgens de verhalen is Chiang Mai de plek waar je moet zijn tijdens Songkran, omdat hier de meest uitbundige en traditionele versie van het Songkran-festival wordt gevierd. Hier kun je deelnemen aan religieuze ceremonies in boeddhistische tempels, kleurrijke optochten bewonderen en natuurlijk deelnemen aan watergevechten. De Tha Phae-poort is een van de populairste plekken voor festiviteiten. Wanneer ik in Chiang Mai ben, zijn de grote watergevechten al achter de rug, maar zag ik wel veel Thai in prachtige traditionele kledij.

Wanneer vindt Songkran plaats?

Het Songkran Festival begint als altijd op 13 april. Meestal duurt het drie dagen, maar afhankelijk van op welke dagen het valt, wordt het door de overheid verlengd. Veel mensen reizen naar hun familie en hebben zo iets meer tijd om met hen het Thaise nieuwjaar te vieren.

Tips voor reizen tijdens Songkran 

• Houd er rekening mee dat je tijdens Songkran op elk moment een emmer water over je heen kan krijgen. Iedereen wordt nat, of je nu wil of niet.
• Songkran is ook het moment dat mensen naar familie reizen. Het is dus extra druk op de wegen.
• Draag comfortabele kleding en zorg dat alle waardevolle spullen, zoals je telefoon en camera, in een waterdicht hoesje zitten.
• Koop een waterpistool en doe mee met alle watergevechten! Het is een hele ervaring en een beetje nat worden is helemaal niet erg, want april is de heetste maand in Thailand.

Ben je in april in Thailand? Dan mag je dit waterfestival niet missen.

Het bericht Songkran vieren in Thailand: ’s werelds grootste watergevecht verscheen eerst op Cultuur op reis.

Reis naar Berlijn

Wie mij een beetje kent, weet dat ik graag hardloop. En in maart liep ik de Halve Marathon van Berlijn, een mooie hardloopwedstrijd die langs de highlights van de stad slingert. Ik maakte er direct een stedentrip van én ik besloot met de trein te reizen. Ik woon in Utrecht, dus met een overstap in Amersfoort ben ik minder dan 6 uur in Berlijn. Zonder check-in, bagageband, parkeerplaatsen zoeken of milieusticker voor de auto.

Er is iets aan een treinreis dat een bezoek aan een stad anders maakt. Je nadert de stad langzaam, en ziet het landschap kilometer na kilometer veranderen. Wanneer de trein de buitenwijken van Berlijn binnenrijdt en de stad zich ontvouwt, ben ik er al een beetje mee vertrouwd. In de trein heb ik de tijd gehad om me in te lezen en zo nu en dan simpelweg uit het raam te kijken en te zien hoe het landschap verandert. Een fijne, relaxte manier van reizen.

Treintickets naar Berlijn

Dagelijks rijden er vanuit Nederland 6 directe treinen naar Berlijn, uitgevoerd door Deutsche Bahn als Intercity of ICE. Vanuit Amsterdam Centraal ben je in bijna 6 uur in Berlijn. Vanuit Nederland reis je vanuit een aantal steden zonder overstap naar Berlijn Hauptbahnhof: Amsterdam, Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Deventer en Hengelo. Wie zoals ik in Utrecht woont, reist het best via Hilversum of Amersfoort. Ook voor een treinreis van Den Haag of Groningen naar Berlijn kun je het best via Amsterdam of Amersfoort reizen. Vanuit Maastricht reis je het snelst naar Berlijn met een overstap op het station van Herzogenrath in Duitsland.

Een ticket koop je via NS International of Deutsche Bahn, en dat kan al vanaf 39 euro voor een enkele reis. Vroeg boeken loont: hoe dichter bij de vertrekdatum, hoe hoger de prijs. Een zitplaatsreservering is niet verplicht, maar voor een rit van 6 uur is dit het zeker waard. Je kunt kiezen voor een stiltecoupé, een familiewagon, of een van de 6-persoonscabines met glazen deur. Soms zijn eerste-klasse tickets maar iets duurder dan tweede klas, en die ruimere stoelen en extra beenruimte maken een lange rit behoorlijk aangenamer. Je kunt kiezen uit 2 zitplaatsen naast elkaar aan het ene raam en een enkele zitplaats met tafeltje aan het andere raam.

Mocht je niet gereserveerd hebben, kijk dan op de elektronische plaatjes boven de stoelen. Een groen lampje betekent dat de plek niet gereserveerd en dus vrij is. Als de plek gereserveerd is, staat er vermeld vanaf welk station dit is.

Bewust reizen, in cijfers. Met een enkele treinreis naar Berlijn stoot je gemiddeld 9 kg CO₂ uit. Met het vliegtuig is dat al snel 117 kg. De trein is niet alleen comfortabeler – het is ook veruit de meest milieuvriendelijke manier om er te komen.

Hoe ziet de treinreis eruit?

De intercity naar Berlijn is iets luxer dan de Nederlandse binnenlandse trein. Er is een restauratiewagen waar je koffie, snacks, biertjes en eenvoudige maaltijden kunt halen. Bij de raamplaatsen en tafels zijn stopcontacten aanwezig, en er is wifi aan boord – al is de verbinding wisselvallig. Ik download daarom altijd van tevoren series of podcasts. Wie de 6 uur wil gebruiken om te lezen of gewoon uit het raam te kijken: alle ruimte daarvoor.

Tassen en koffers passen onder de stoel, in de rekken boven je hoofd, of in de grotere bagageruimtes tussen de coupés. Er is geen gedoe met gewichtslimieten en geen toeslag voor een grote koffer. Je loopt het station in, kunt direct instappen, en je stapt een paar uur later in Berlijn in de metro.

De nachttrein, een andere manier van reizen

Heb je zin in een echt avontuur? Stap dan op de European Sleeper, een rechtstreekse nachttrein die 3 keer per week vanuit Amsterdam naar Berlijn rijdt. De trein maakt een omweg via Antwerpen en Brussel, maar omdat je slaapt verlies je er geen voelbare tijd mee. Je bent op tijd in de stad voor een vroeg ontbijt. Een goed begin van je stedentrip Berlijn met de trein! Tickets beginnen vanaf 49 euro, afhankelijk van het type slaapplaats.

Aankomen in het centrum

De trein rijdt Berlijn binnen over de monumentale Berlijnse Stadtbahn, een stuk spoorlijn dat grotendeels op bakstenen bogen uit 1878 is gebouwd. Berlin Hauptbahnhof is een bestemming op zichzelf. Het glazen stationsgebouw ligt direct aan de Spree, op loopafstand van het regeringskwartier en de Reichstag. Vanuit het station vertrekken S-Bahn, U-Bahn, trams en bussen naar alle hoeken van de stad. Je bent meteen midden in Berlijn.

En mocht je verder willen reizen: vanuit Berlijn ben je met de trein bijvoorbeeld in 1,5 uur in Hamburg, in 4 uur in Praag, in 7 uur in Kopenhagen of in 8 uur in Wenen. De stad ligt op een knooppunt van Europa.

Doen in Berlijn

Berlijn is een rauwe maar bruisende stad. Overal zijn lagen: onder de straatkunst zit architectuur, onder de architectuur zit geschiedenis, en hieronder de verhalen van mensen die hier leefden. De Berlijnse Muur die de stad van 1961 tot 1989 letterlijk in tweeën deelde, heeft zichtbare sporen nagelaten. Indrukwekkend is de East Side Gallery: het langste overgebleven stuk muur, waarop tientallen kunstenaars na de val hun beelden schilderden.

Wie dieper in de DDR-periode wil duiken, bezoekt het Stasi-museum aan de oevers van de Spree, de Gedenkstätte Berliner Mauer of de voormalige Stasi-gevangenis Hohenschönhausen. Voor een heel ander soort verwondering is er het Museum für Naturkunde, een van de grootste natuurhistorische musea ter wereld. En dan is er Tempelhof: het vliegveld dat in 2008 zijn deuren sloot en sindsdien is teruggegeven aan de stad. Berlijners picknicken er, skaten er, of fietsen. Je kunt er ook rondleidingen volgen die de geschiedenis van het terrein vertellen – van Nazi-prestigeproject tot Berlijnse Luchtbrug.

Met de trein naar Berlijn

Van alle manieren om naar Berlijn te reizen, vind ik de trein de meest relaxte optie. Ondanks dat de rit toch 6 uur duurt, gaat de tijd voor je gevoel heel snel. Je zit comfortabel en kunt lekker door de trein lopen en even wat eten halen in de Bordbistro. Je leest een boek, kijkt een serie of staart wat uit het raam. Voor je het weet sta je in het centrum van Berlijn. Berlijn is een perfecte stad voor een heerlijke stedentrip. En dat op slechts een paar uur met de trein vanuit Nederland.

Het bericht Met de trein naar Berlijn: een comfortabele en duurzame stedentrip verscheen eerst op Cultuur op reis.

Fietstour door Bangkok

Als je als Nederlander in Bangkok bent, dan ontkom je er bijna niet aan om een fietstour bij Co van Kessel te boeken. Meer dan 30 jaar geleden begon hij als eerste met fietstochten in Bangkok, vanuit de overtuiging dat dit dé manier is om het verborgen en traditionele Bangkok te ontdekken. Hoewel hij inmiddels is overleden, zijn de Co van Kessel fietstours nog steeds een begrip in de stad.

Ik boek zelf ook een fietstour en daags na aankomst in Bangkok meld ik me samen met mijn man en kind bij het startpunt in de in de wijk Yaowarat, de grootste Chinatown ter wereld. Het is tijd om op de in de stad bekende gele fietsen te stappen.

Dwalen door Yaowarat

Twee jonge, lokale gidsen nemen mij en de rest van de groep vandaag op sleeptouw. Enthousiast stappen ze op de fiets en al snel zigzaggen we door de kronkelige, smalle straatjes van Yaowarat. We fietsen langs kleine winkels, tempels en huizen, soms zo dichtbij dat het voelt alsof we bijna bij mensen naar binnen rijden. Op iedere straathoek wordt vers eten bereid. Onderweg krijgen we flesjes water aangereikt door een vrouw die met haar zoontje voor haar huis zit. Al snel ben ik mijn richtingsgevoel volledig kwijt.

Wanneer we even stoppen bij de Chao Phraya-rivier, neem ik kort de tijd om me te oriënteren. Niet voor lang, want de gids seint dat we verder fietsen richting Yaowarat Road: dé winkelstraat van Chinatown. Overal hangen rode lantaarns, de felgekleurde neonreclames zijn tweetalig en de straat is bezaaid met foodstalletjes. Ik maak meteen een mentale notitie om hier later terug te komen om te eten.

Bloemenmarkt Pak Khlong Talat

Via een wirwar aan straatjes fietsen we verder richting de Memorial Bridge. We maken een korte stop bij de Chao Phraya rivier en genieten van het prachtige uitzicht op de skyline van Bangkok. Onze gids maant om snel de fietsen te stallen en we lopen een grote markthal binnen: de Pak Khlong Talat bloemenmarkt.

De bedwelmende geur van orchideeën, rozen en jasmijn komt je hier meteen tegemoet. Overal liggen kleurrijke bloemenkransen, Phuang Malai. Onze gids leidt ons langs de kraampjes en praat met de verkopers. Bij de een koopt ze Thaise appel, bij de volgende drakenfruit en lokale snacks voor ons om te proeven.

Vooral mijn zoontje geniet zichtbaar. Hij krijgt overal stukjes fruit aangeboden en is helemaal fan van de zoete koekjes van gepofte maïs met karamel. Ondertussen worden wij gewaarschuwd voor de durian. De vrucht is berucht om zijn sterke smaak en vooral geur. Die sla ik over, en ik proef in plaats hiervan de mangosteen die bij het openbreken een verrassend zoete witte vrucht blijkt te verbergen.

Tempelbezoek in Thonburi

Inmiddels zijn we de Chao Phraya-rivier overgestoken en komen we aan bij Wat Prayurawongsawat Worawihan, een prachtig tempelcomplex in Thonburi. De grote witte chedi (pagode) schittert in de zon. Tijdens het bezoek krijgen we uitleg over een aantal Thaise boeddhistische gebruiken. Zo mogen we allemaal een stukje bladgoud plakken op een Boeddhabeeld of andere spirituele objecten. Volgens de traditie brengt dat geluk.

Mijn zoontje heeft vooral oog voor de schildpaddenvijver bij de tempel. Je kunt hier de vele schildpadden voeden met vruchten die de tempel aan bezoekers verkoopt. Schaterlachend zit hij op zijn hurken naast het water en steekt een stokje met stukje fruit naar de dieren. Voor ons is het een heerlijk rustig moment in deze drukke stad.

Met de veerpont terug

Inmiddels ben ik helemaal gewend aan het fietsen in Bangkok. Het verkeer in Bangkok is druk, maar verrassend overzichtelijk. Zolang je duidelijk aangeeft waar je naartoe gaat, krijg je de ruimte. Alleen het links fietsen blijft even wennen.

Veel te snel is het tijd om terug te gaan. Met de ferry steken we samen met de fietsen de rivier over, terug naar het startpunt. Na ongeveer 12 kilometer fietsen zit de tour erop, en de tijd is voorbijgevlogen. Dus wil je Bangkok écht leren kennen? Stap op de fiets en laat je verrassen door een kant van de stad die je anders nooit zou zien.

Mijn ervaring met Co van Kessel fietstours

Ik zeg het vaker, maar fietsen is echt de beste manier om een stad te ontdekken. Zo ook het authentieke Bangkok. Het fietsen zelf is al een belevenis. Je fietst langs tempels, door woonwijken en smalle straatjes die je zelf nooit zou ontdekken. Er is geen standaard route, de gids past deze iedere keer weer een beetje aan op de drukte. Daardoor vermijd je de grote wegen en ontdek je juist de onbekende plekken van de stad.

Niet de highlights van Bangkok, maar de plekken waar de mensen echt leven en de wat rauwere kant van de stad. Dit sluit aan bij de visie van Co van Kessel: het ondersteunen van lokale gemeenschappen en kleine ondernemers en religieuze instellingen.

De afwisseling tussen het drukke Chinatown en het rustigere Thonburi geeft een compleet beeld van Bangkok. De bloemenmarkt en het proeven van lokaal fruit waren voor ons echte hoogtepunten. Een absolute aanrader voor iedereen die Bangkok op een unieke manier wil ervaren.

Praktische informatie

Tijdens de fietstocht ontvang je een flesje water en verschillende snacks tijdens de tussenstops. Het kan erg heet zijn in Bangkok, dus neem zelf ook wat te drinken mee. Ook handig is een doek om je schouders te bedekken. Tijdens de tour worden een paar tempels bezocht, je moet dus rekening houden met je kleding. De fietsen van Co van Kessel hebben een mandje voor je flesje water en andere spullen. Voor kinderen vanaf 5 jaar die zelf al goed kunnen fietsen zijn er kinderfietsen en fietshelmen beschikbaar. Kleine kinderen kunnen ook mee achterop in een kinderzitje.

Het bericht Ontdek het echte Bangkok tijdens een fietstour verscheen eerst op Cultuur op reis.

Het Groot Begijnhof in Leuven

De begijnen of béguines waren ongehuwde vrouwen die hun leven richtten tot God zonder zich hierbij terug te trekken uit de wereld. Ze wijdden zich aan gebed, arbeid en zorg voor de zieken. In de dertiende eeuw richtten ze begijnhoven op. Kleine hofjes met huizen en kerken, gebouwd in een typisch Vlaamse stijl. De béguines die hier woonden waren vrij om te komen en gaan in de samenleving of zich tijdelijk terug te trekken uit de gemeenschap.

In Leuven vestigden de religieuze vrouwen zich net buiten de toenmalige stadsomwalling, aan de oevers van de Dijle. Het lijkt of er in die honderden jaren niets is veranderd. De middeleeuwse vakwerkhuizen zijn een lust voor het oog. De meeste werden gebouwd tussen 1630 en 1670, in warmrode baksteen en met natuurstenen kozijnen rond de kleine raampjes, soms voorzien van trapgevels en typische kleine dakkapellen. Zo nu en dan siert een klein beeldhouwwerkje de gevel of valt je blik opeens op een pleintje of groen park.

Begijnen en studenten

Tijdens de hoogdagen van het Begijnhof in de zeventiende eeuw woonden er zo’n 300 begijnen, maar onder de Franse bezetting werden de religieuze hoven afgeschaft. Tegenwoordig loop je er vooral studenten tegen het lijf. De Katholieke Universiteit van Leuven, de oudste nog bestaande katholieke universiteit ter wereld, kocht in 1962 het complex op en liet het prachtig restaureren. Nu wonen er studenten, gastprofessoren en onderzoekers uit alle werelddelen. Je komt er dan ook volop studenten tegen wanneer je door de pittoreske straatjes wandelt, ver buiten de drukte van de stad.

Ook valt me op dat op de deuren of op de gevels van de huisjes namen staan. Pas in de Napoleontische tijd kregen huizen namelijk huisnummers toebedeeld. Tot die tijd herkende je de huizen door de naam die op de gevel vermeld stond. De huizen in het Groot Begijnhof droegen namen van heiligen of verwijzingen naar het Oude of het Nieuwe Testament. Struin je door het hof dan zie je deze namen nog steeds op de deuren en gevels vermeld. Zo zie je er huis Sint-Gertrudis van Nijvel, de beschermheilige tegen ratten en muizen.

Bijzondere studentenhuizen zijn het. Niet veel studenten kunnen gezegd hebben dat zij ooit in UNESCO-Werelderfgoed woonden! In 1998 werden namelijk dertien Vlaamse begijnhoven ingeschreven op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Zo ook het Leuvense Groot Begijnhof. Het was altijd al een plaats met een rijk verleden, maar sindsdien vormt het ook een echte trekpleister voor toeristen. Op iedere straathoek lijkt nog een bijzondere herinnering in de lucht te hangen, aan de Begijnen die hier eeuwen geleden woonden.

Het Klein Begijnhof van Leuven

Leuven telt nog een begijnhof, het Kleine Begijnhof dat ooit net buiten de eerste poorten van de stad lag, vlakbij de Sint-Geertruiabdij. Het doet zijn naam eer aan en bestaat uit slechts een dertigtal huizen in traditionele Vlaamse stijl: niet meer dan een straat en twee doodlopende steegjes. Hoe klein ook, dit hofje laat een grote indruk achter. Helderwitte huisjes met blauwe deuren aan straten die bestaan uit ongelijke, vervaarlijke kasseien.

Het bericht Een wandeling door het Groot Begijnhof in Leuven verscheen eerst op Cultuur op reis.

Abbadia San Salvatore

Abbadia San Salvatore ligt in de provincie Siena. Het stadje dankt haar naam aan de Longobardische Abdij van San Salvatore, die na al die eeuwen nog steeds het imposante middelpunt van het plaatsje is. De abdij telde in haar hoogtijdagen meer dan 100 monniken en ontving een constante stroom pelgrims die de Via Francigena liepen. Ik bewonder het verhoogde altaar van de abdij en de grote crypta longobarda – met prachtig versierde zuilen en kapitelen met motieven van soldaten, paarden en dieren. In het bijbehorende museum ligt een facsimile van de beroemde Bibbia Amiatina. Het origineel bevindt zich tegenwoordig in Florence.

Het mijnmuseum van Abbadia San Salvatore

Hoe indrukwekkend ook, Abbadia San Salvatore bloeide pas echt op toen de kwikmijnen openden. Die maakten van de Amiata-regio de op één na grootste kwikproducent ter wereld. En daarover leer ik vandaag alles in het mijnmuseum van Abbadia San Salvatore.

Bij de ingang van het Museo Minerario di Abbadia San Salvatore wacht gids Massimo me al op. Hij neemt me vandaag op sleeptouw door het museum. Het is een warme dag en dus ben ik verbaasd wanneer ik door Massimo gewaarschuwd word voor de kou. “Neem je wel een trui mee? Het kan koud zijn onder de grond”. Ik ben nu al benieuwd naar wat komen gaat.

Een van de grootste kwikmijnen in Europa

Het museum is verspreid over verschillende voormalige mijngebouwen. Zodra ik het terrein oploop, begint Massimo te vertellen. Hij werkt hier niet zomaar als gids, hij is hier ook als nakomeling van mijnwerkers. Bijna iedereen die in het dorp woont heeft wel een vader of grootvader die hier onder de grond gewerkt heeft, of iemand die op een andere manier bij de fabriek betrokken was.

Langzaam schetst Massimo een beeld. Waar nu beukenbomen groeien, was ooit een van de grootste kwikmijnen in Europa. Op de flanken van de uitgedoofde vulkaan Monte Amiata bloeide vanaf het einde van de negentiende eeuw de mijnbouw op, vooral rond het stadje Abbadia San Salvatore. In 1899 werd de fabriek geopend en in de hoogtijdagen was dit, na het Spaanse Almadén, de een na grootste producent van kwik ter wereld.

De laatste mijn sloot in 1982, waarmee een zwaar maar belangrijk tijdperk uit de industriële geschiedenis van Italië werd afgesloten. Vandaag herinneren slechts verlaten gebouwen, roestige installaties en verhalen van oud-mijnwerkers aan deze periode. Én om die te bundelen is er nu dus een interessant industrieel museum. Het Museo Minerario is gevestigd in de voormalige mijngebouwen en je kunt er leren over het harde leven onder de grond. “Mag ik het je ook laten zien?” vraagt Massimo terwijl voor me uitloopt. 

Het leven in de mijnen

Ik loop achter hem het museum in. “Hier werd cinnaberiet gewonnen, het mineraal waaruit kwik wordt gehaald, ofwel kwikzilver.” In zijn handen heeft Massimo een loodzware steen en een klein flesje kwik. “Voel eens hoe zwaar dat kleine flesje is.” Ik neem eerst en steen en vervolgens het flesje met het zilveren vloeistof in mijn hand. Het flesje is zwaarder dan ik verwachtte – en stukken zwaarder dan de steen.

Cinnaberiet en kwik zijn hier volop aanwezig in het vulkanische gesteente, maar het is lastig te delven. Het kwik slingert zich als een slang door de steen heen. De kwikhoudende steen werd losgehakt en boven de grond gebracht. Uit kilo’s stenen kon slechts een kleine hoeveelheid kwik gedolven worden. En hoe dat mijnen er nu uitziet? Ik kan het me lastig voorstellen. Maar Massimo weet hier iets op.

Zelf de mijnen in

In het museum is een klein stukje mijngang nagebouwd. Aan de wand zie ik een klein kastje met ronde medailles. Een controlesysteem, zo wordt me verteld. Mijnwerkers namen een muntje mee zodra ze de mijn ingingen, en hingen dit na het werk terug. Miste er een muntje, dan miste er een persoon in de mijn. En dan werd er gezocht, in mijnschachten en -gangen die honderden meters de diepte in gingen.

Ondertussen is Massimo in een origineel oud treintje gestapt, ik ga in een van de wagens erachter zitten. Met een hoop gerammel gaan we op pad, een mijnschacht in waar de werkomgeving van de mijnwerkers is nagebootst. Hier krijg ik een klein idee hoe het was om in de mijnen te werken, twaalf uur per dag, in benauwde smalle tunnels en in de hitte.

De mijnschachten gingen 450 meter naar beneden. Hier werkten de mannen zeker de eerste decennia nog zonder beschermende kleding en met minimaal gereedschap. Dankzij de aanwezigheid van de vulkaan was het onder de grond bloedheet, zeker 40 graden. Massimo steekt een gaslampje aan om me te laten inzien hoe minimaal licht dit geeft. En wanneer hij het lampje uitdraait is er niets dan duisternis.

Weer boven de grond

Ik ben blij wanneer ik de mijngangen uit ben en weer zonlicht op mijn armen voel schijnen. Het is een indrukwekkende ervaring om een idee te krijgen van de mijnen, en hoe het was om hier uren aaneen stenen te hakken en weer boven de grond te krijgen, en ik ben blij dat hier tegenwoordig niemand meer onder de grond werkt.

Na de wereldoorlogen kelderde de vraag naar kwik. In 1976 is men gestart met het sluiten van mijnen. Kort hierna werd besloten een museum te openen om de verhalen van de mijnbouw levend te houden. En dat is gelukt. De aanwezigheid van het mijnmuseum onthult het verleden van Abbadia San Salvatore dat onlosmakelijk verbonden is met de mijnbouw. En daarom, als je in de buurt bent, is het een must om te bezoeken.

Meer in de buurt van Abbadia San Salvatore

Tijdens mijn reis ontdek ik Val d’Orcia, een prachtige vallei in het zuidoosten van Toscane, Amiata. Hier vind je glooiende heuvels vol bloemen, rijen cipressen en prachtige landhuizen. De vallei wordt in het zuiden begrensd door de Monte Amiata, een 1738 meter hoge, uitgedoofde vulkaan. Je bezoekt er dorpen zoals Abbadia San Salvatore, verkent musea, ontdekt prachtige werken van de Della Robbia-familie uit Florence, en wandelt of fietst over de pelgrimsroute Via Francigena.

• Lees ook: Langs oude sporen in Val d’Orcia en Amiata: de Via Francigena en het vergeten mijnverleden (italieuitgelicht.nl)

Het bericht Een bezoek aan het mijnmuseum van Abbadia San Salvatore in Toscane verscheen eerst op Cultuur op reis.

Klein Barcelona

Alghero is zo’n stad waar je je direct thuisvoelt, maar die zich langzaam aan je toont. De stad ademt een eigen identiteit, gevormd door eeuwen van invloeden van buitenaf. Ik begin mijn verkenning in het historische hart van Alghero, een vestingstad omsloten door eeuwenoude stadsmuren, waar de kanonnen nog altijd op de bastioni staan.

Hier loop ik door smalle straatjes, langs pleinen en kerken, met steeds weer uitzicht op zee. Het voelt alsof ik me niet alleen in Italië bevind, maar ook ergens in Catalonië. Dat is geen toeval. Alghero was vanaf de veertiende eeuw zo’n vierhonderd jaar lang een Catalaanse kolonie en wordt nog altijd liefkozend Barceloneta genoemd, klein Barcelona. Op de gevels tonen bordjes de straatnamen naast het Italiaans ook in het Catalaans. Ik hoor flarden van gesprekken om me heen, waarbij het dialect een mengsel is tussen Italiaans en Catalaans. Al valt de stad al eeuwen niet meer onder Catalaans bewind, veel inwoners voelen zich nog steeds met Catalonië verbonden.

Een kennismaking met Alghero

De stad kent een rijke historie, zo leer ik tijdens een stadswandeling. Alghero werd gesticht door de Genuezen, maar kwam al snel in Spaanse handen. Die Catalaanse en Spaanse invloeden zijn nog altijd zichtbaar in de architectuur en het stratenpatroon. Smalle steegjes openen zich naar kleine pleinen, gevels verraden gotisch-Catalaanse architectuur en overal voel ik de sfeer van een stad die meer is dan alleen Sardijns.

De Cattedrale di Santa Maria domineert het silhouet van de oude stad, met haar achthoekige klokkentoren die boven de daken uittorent. Op het Piazza Civica sta ik even stil bij het Palazzo d’Albis, waar keizer Karel V in 1541 de bevolking toesprak voordat hij zijn tocht richting Turkije vervolgde. Even verderop trekt het kleurrijke koepeldak van de zeventiende-eeuwse Chiesa di San Michele mijn aandacht, terwijl het massieve Forte della Maddalena me weer herinnert aan de strategische betekenis van Alghero als vestingstad.

In de winkels schitteren rode koraalsieraden, een traditioneel product van Alghero. Het koraal is tegenwoordig beschermd en schaars, maar herinnert aan de eeuwenoude band tussen de stad en de zee.

Naar de Bombarde

De zee is in Alghero nooit ver weg. De Catalaanse stadsmuren uit de zestiende eeuw vormen een mooie wandelroute langs de kust. Vanaf de bastions en wachttorens, zoals de Torre di San Giacomo en de Torre del Sulis, kijk ik uit over het water. Bij de bastions liggen nog altijd de zware kanonskogels en ander wapentuig waarmee vijanden ooit op afstand werden gehouden. In de verte tekent zich Capo Caccia af, een indrukwekkende kaap van zo’n 180 meter hoog, met steile kliffen die baaien en grotten verbergen. Bovenop staat een vuurtoren uit 1864, een baken aan de westkust van Sardinië.

Eat like a local

Tegen de avond strijk ik neer op een klein terras voor een aperitivo. Ik proef lokale kazen en eet ze met pane carasau, het flinterdunne Sardijnse brood dat zo dun is dat het ook wel carta da musica wordt genoemd. Ooit was dit het ideale brood voor herders, omdat het lang houdbaar was tijdens hun tochten met de kuddes. Nog altijd hoort het bij elke tafel op het eiland. Op het menu staan verder nog de pastasoort culurgiones en sebadas, gefrituurde deegpakketjes gevuld met ricotta en overgoten met honing. Daarna wandel ik terug naar de stadsmuren, naar een van de mooiste uitzichtpunten, om de dag af te sluiten met een zonsondergang die Alghero goud kleurt.

Pasta is een serieuze zaak

“Het is een goede poging.” zegt mamma Monica, terwijl haar blik weinig aan de verbeelding overlaat. De volgende ochtend rol ik zelf mijn pasta uit over een geribbeld houten plankje. Ik volg een pastaworkshop bij Agriturismo Agave net buiten Alghero, en Monica is bloedserieus als het om pasta gaat. Ze ziet mijn poging om mijn traditionele Sardijnse malloreddus te maken hoofdschuddend toe.

In een middag leer ik alles over Sardijnse pasta. Ik leer over culurgiones gevuld met aardappelen, pecorino sardo ofwel Sardijnse schapenkaas en verse munt. Ik zie hoe de bijzondere filindeu wordt gemaakt, een bijna mythische pasta van flinterdunne draden die met de hand worden uitgerekt en in de zon drogen. En net zo typisch Sardijns zijn de fregula, kleine pastabolletjes van griesmeel die vaak met tomatensaus worden geserveerd. Pasta is hier niet alleen voeding, maar erfgoed.

Wandelen naar Cala Barca

Toch lonkt ook het landschap buiten de stad. In het natuurpark Porto Conte wandel ik door dennenbossen en mediterraan struikgewas. Het is moeilijk voor te stellen dat dit gebied begin vorige eeuw nog een moerassig, door malaria geteisterd landschap was. Gevangenen van de strafkolonie Tramariglio werden ingezet om het gebied te ontginnen. In de jaren zestig werden pijnbomen aangeplant en vandaag de dag overheersen geur en stilte. Zilte zeelucht mengt zich met wilde rozemarijn en pijnbomen. Uiteindelijk bereik ik de kliffen van Cala Barca, een van de mooiste uitzichtpunten van het park. Meeuwen krijsen boven mijn hoofd, onder me schittert het water in onwerkelijke tinten blauw. Rood gesteente, groene struiken en helder water vormen een bijna surrealistisch contrast.

Grotte di Nettuno

Het natuurgeweld van deze kust zet zich voort bij de Grotte di Nettuno, druipsteengrotten van zo’n twee miljoen jaar oud, vlak boven zeeniveau. In de grotten bevinden zich een ondergronds zoutmeer en verschillende grotkamers. Je kunt er per boot naartoe vanuit de haven van Alghero of je daalt af via de Escala del Cabirol, een trap van 655 treden langs de kliffen. Ik red het deze keer niet om de grotten te bezoeken, iets waar ik nog steeds spijt van heb, maar ik fiets wel naar Capo Caccia en kijk vanaf boven uit over de kliffen en over Alghero in de verte.

Nuraghi op Sardinië

Wie Sardinië wil begrijpen, kan niet om de nuraghi heen. Over het hele eiland staan deze prehistorische stenen torens, opgebouwd uit enorme rotsblokken zonder cement. Er zijn er duizenden, sommige zijn beter bewaard gebleven dan andere. In de omgeving van Alghero ligt de nuraghe van Palmavera, terwijl Su Nuraxi di Barumini, sinds 1997 UNESCO-werelderfgoed, geldt als het meest complete voorbeeld van deze mysterieuze architectuur. Ze herinneren eraan dat Sardinië al lang vóór Romeinen, Spanjaarden en Genuezen een rijke en eigen cultuur kende.

Ontdek Alghero

Langzaam groeit mijn overtuiging. Alghero is een stad die je langzaam ontdekt. Met haar unieke mix van Spaanse en Sardijnse invloeden, haar vestingmuren, pleinen en kerken, en haar nauwe band met zee en landschap. Het is een stad om te slenteren en om de tijd te nemen. En wie die tijd neemt om verder te kijken dan Alghero alleen, ontdekt op Sardinië een eiland vol culturele schatten, ruige natuur en een geschiedenis die zich niet laat samenvatten in één verhaal.

Tips voor Alghero

Ga in het voor- of najaar – bezoek Sardinië in het laagseizoen. Niet alleen zijn de vliegtickets, pakketreizen en huurauto’s goedkoper maar het is er ook een stuk minder druk. En het weer? Dat is er dan heerlijk aangenaam. Ideaal voor wie op het eiland wil gaan wandelen of fietsen, maar ook om te zwemmen in zee is het vaak warm genoeg.

Neem je tijd – Sardinië is groter dan je denkt. Met een oppervlakte van ruim 24.000 kilometer heb je zeker twee of zelfs drie weken nodig om Sardinië te verkennen.

Huur een auto – de afstanden op Sardinië zijn groot en veel mooie plekjes zijn lastig te bereiken met het openbaar vervoer. Daarom kun je er het beste voor kiezen een auto te huren op Sardinië. Je kunt via SunnyCars een auto huren op de luchthavens van Alghero, en DicoverCars heeft vaak mooie prijzen.

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Alghero, parel op Sardinië verscheen eerst op Cultuur op reis.

Gek op de mosasaurus

Sinds een paar weken gaat het hier nog maar over één ding: de mosasaurus. Keer op keer moet ik het nieuwe boek Een knipoog van een mosasaurus voorlezen. De driejarige weet inmiddels alles over de ontdekking van een fossiel van een mosasaurus in de mergelgroeve bij Maastricht en wil nog maar naar één plek toe: het Natuurhistorisch Museum Maastricht. En dus trekken we samen naar het zuiden van het land, op weg naar een museumbezoek dat hij al weken in zijn hoofd heeft.

Een knipoog van een mosasaurus

Het is een geluk dat het zo’n stevig boekje is, anders was het inmiddels waarschijnlijk al stukgelezen. Bijna iedere avond ligt het Gouden Boekje Een knipoog van een mosasaurus boven op de voorleesstapel. Het korte verhaal is geschreven door Jacques Vriens, geïllustreerd door Ivan & Ilia, en gemaakt in samenwerking met Centre Céramique en het Natuurhistorisch Museum Maastricht.

Het verhaal gaat over Laila en Jelle, twee kinderen die gek zijn op dino’s. Wanneer ze horen over de ontdekking van een fossiel van een mosasaurus in een mergelgroeve bij Maastricht, worden ze nieuwsgierig en gaan ze op bezoek bij het museum. ’s Nachts droomt Laila dat de mosasaurus haar een knipoog geeft. En die droom lijkt aanstekelijk, want mijn zoontje staat inmiddels nog net niet met de Museumkaart in de hand bij de voordeur. Hij is klaar om op pad te gaan.

Op naar Maastricht

“Daar is het!” klinkt het plotseling. We lopen door het Jekerkwartier richting het De Bosquetplein, en ineens herkent mijn zoontje de bronzen toegangsdeur van het museum uit de illustraties van Ivan en Ilia. Trots poseert hij met het boekje in zijn hand voor het Natuurhistorisch Museum Maastricht.

Binnen rent hij naar de kassa om de Museumkaarten te laten scannen, en dan wordt hij stil. Heel stil. Direct naast de ingang begint de Mosasaurus Experience. Het idee is dat je eerst door het museum loopt om meer te leren over het Krijt, de mosasaurus en de natuur van Limburg vroeger en nu. Maar de mosasaurus lonkt. En dus gaan we eerst daarheen.

Oog in oog met de Mosasaurus

Na een paar stappen stokt zijn adem. In de ruimte hangt een immens 3D-geprint skelet van een mosasaurus. Bij binnenkomst kijk je recht in zijn bek, en van dichtbij is hij ineens wel erg groot. Oog in oog staan met een ‘dino’ maakt indruk — zelfs op een driejarige die zichzelf heel groot en stoer vindt.

De tentoonstelling Ontmoet Bèr – Mosasaurus Experience vertelt het verhaal van het Maastrichtien, het laatste deel van het Krijt. Tussen 70 en 66 miljoen jaar geleden lag hier een ondiepe, subtropische zee. In die Krijtzee leefden de Maashagedissen: mosasauriërs. De beroemdste is Bèr, een mosasaurus die in 1998 werd gevonden in de ENCI-groeve, waar je tegenwoordig ook kunt wandelen.

Het 3D-geprinte skelet van Bèr vormt het middelpunt van de tentoonstelling. Omdat slechts zo’n 40 procent van het oorspronkelijke skelet is teruggevonden, is de rest gemodelleerd op basis van fossielen uit Noord-Amerika en Angola. Met 3D-printers van Naturalis in Leiden zijn alle botten millimeter voor millimeter op ware grootte nagemaakt in kunststof.

Terwijl mijn zoontje door de ruimte rent en filmpjes bekijkt van een zwemmende Bèr, sta ik stil bij het skelet. Elf meter lang, zo’n vierhonderd botten, hangend aan het plafond recht boven je hoofd. De film op de achtergrond brengt het geheel tot leven.

Het Natuurhistorisch Museum ontdekken

Wanneer we ons losmaken van de Mosasaurus Experience en de rest van het museum verkennen, dwalen we langs fossielen, botten en opgezette dieren. Het Natuurhistorisch Museum Maastricht bezit fossielen van vijf verschillende soorten mosasaurussen, maar er is veel meer te zien.

Mijn zoontje kruipt door een vossenhol, gruwelt van de insecten en kijkt zijn ogen uit bij de opgezette vogels. Hij herkent er verschillende en luistert aandachtig naar de bijbehorende geluiden. Hij doet speurtochten, bladert door het Fossiele vriendjes-vriendenboekje, laat mij alles voorlezen (al begrijpt hij niet alles) en kijkt verwonderd naar de “hele, hele, hele oude botten” die hij in kijkkastjes vindt.

Even later staat hij opnieuw oog in oog met een mosasaurus. Dit keer met Manny, een replica. Het fossiel van deze mosasaurus werd halverwege de achttiende eeuw gevonden in de Sint-Pietersberg, maar werd door de Franse bezetter meegenomen naar Parijs. Tot op de dag van vandaag pleit het Natuurhistorisch Museum Maastricht voor teruggave van het skelet door het Muséum national d’Histoire naturelle.

Dan gaan we naar buiten. Het museum ligt aan het einde van de Grote Looiersstraat, vlak bij de oude vestingmuren van Maastricht, en is gevestigd in het voormalige kloostercomplex van de Grauwzusters uit de zeventiende eeuw. Vanuit de binnentuin zie ik de Jeker stromen. Ook de binnentuin zelf is bijzonder: een botanische tuin die er nu wat grauw bij ligt maar die in de zomer een groene oase vormt. Hier ligt een zesduizend kilo zwaar blok steen met Bèrs schedel, permanent tentoongesteld in een glazen ruimte, omdat het fossiel te groot en te fragiel is om te verplaatsen.

Naar huis met een knipoog

Na een laatste blik op Bèr gaan we na uren rondstruinen door het museum weer naar huis. Met een hoofd vol verhalen, indrukken en heel veel mosasaurussen. En mijn zoontje weet het zeker: ook hij kreeg een knipoog van de mosasaurus.

Goed om te weten: de Gouden Boekjes

De Gouden Boekjes zijn stevige, handzame kinderprentenboeken met het herkenbare gouden randje. Oorspronkelijk afkomstig uit Amerika, maar in Nederland uitgegeven door Uitgeverij Rubinstein. Er zijn meerdere Gouden Boekjes gemaakt in samenwerking met musea, zoals het Rijksmuseum (Het meisje met de gouden jurk, Marten & Oopjen) en Teylers Museum (Het spook in Teylers huis).

Een knipoog van een mosasaurus is een spannend en meeslepend kinderboek dat van begin tot eind weet te boeien. Dat is natuurlijk wel toevertrouwd aan de bekende kinderboekenschrijver Jacques Vriens. De illustraties van Ivan & Ilia brengen het verhaal op prachtige wijze tot leven: ze zijn warm, kleurrijk en bijzonder aansprekend. Dankzij deze illustraties verandert zelfs een grote, enge mosasaurus in een onverwachte vriend voor een driejarige. Hoe leuk is dat: eerst Een knipoog van een Mosasaurus voorlezen en daarna samen naar het museum?

Met een museumkaart is Natuurhistorisch Museum Maastricht gratis te bezoeken. Het museum ligt in het historische centrum van Maastricht, dus combineer je museumbezoek gerust met een korte stedentrip.

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Op zoek naar de mosasaurus in het Natuurhistorisch Museum Maastricht verscheen eerst op Cultuur op reis.

Een eerste kennismaking met Muscat

Mijn reis begint in Muscat, een stad die ingeklemd ligt tussen bergen en zee. Hier zie ik lage witte gebouwen, brede boulevards en een voelbare rust. Aan de Corniche van Muttrah liggen houten dhows, traditionele houten zeilschepen met hun kenmerkende driehoekige zeilen, verscholen in de schaduw van het immense jacht van de sultan. In de souk klinkt het geroep van verkopers. Straatkatten scharrelen tussen mijn voeten en ik drink vers granaatappelsap terwijl de zee glinstert in de zon.

Een pittige klim naar Muttrah Fort dat in de 16e eeuw is gebouwd door de Portugezen, geeft uitzicht over de stad en de oceaan. Later bekijk ik van een afstandje het paleis van de sultan, omgeven door marmeren overheidsgebouwen en strak aangelegde bloembedden.

Na een nacht in Muscat Dunes Hotel bezoek ik de volgende ochtend de Sultan Qaboos-moskee. Het gebouw is groots en indrukwekkend, opgetrokken uit het mooiste marmer uit Carrara, Turkije en Iran. Op de vloeren liggen prachtige handgeknoopte tapijten en in de ruimtes hangt een serene stilte. Terwijl ik door de moskee loop, vertelt onze lokale gids Abdullah over de rol van het geloof in het dagelijks leven in Oman.

4×4 roadtrip naar wadi’s

Abdullah heeft de reis samengesteld en rijdt ons in zijn stoere 4×4 het hele land door. Vanaf de achterbank van de auto zie ik het landschap veranderen. Muscat ligt achter me en de reis begint, met Hawiyat Najm Park en de Bimmah Sinkhole als eerste stop. Hier daal ik over een lange trap af naar helder blauwgroen water, waar kleine visjes direct aan mijn voeten beginnen te knabbelen. 

Later rijden we via kleine dorpen en over een steile en kronkelige weg richting Wadi Tiwi. Een kleine jongen die op zijn blote voeten behendig van steen naar steen springt wil wel de weg wijzen naar de wadi, een rivierdal tussen de rotsen. Ik wandel een groen rivierdal in, tussen bananenbomen en sinaasappelbloesem. Het pad wordt steeds steiler en gladder. Het water ligt diep beneden me; ik blijf halverwege staan. Ook hier is het uitzicht al overweldigend. Het water kun je alleen bereiken door je vast te houden aan een dun touw en door over de steile rotsen naar beneden te glibberen.

Op naar Wadi Shab

Vanaf het hotel in Sur is het een korte autorit naar Wadi Shab. Dit blijkt een van de hoogtepunten van deze avontuurlijke rondreis door Oman. Na een korte boottocht wandel ik door een kloof waar het water steeds dieper wordt. Ik laat mijn spullen achter en zwem verder, klauterend over rotsen en zwemmend door smalle doorgangen. Libelles zoemen om mijn hoofd. Aan het einde wacht een grot met een waterval. Het licht laat het water telkens van kleur veranderen. Het is een plek die je alleen bereikt door wat moeite te doen — en die juist daardoor zo bijzonder voelt.

Schildpadden en scheepsbouw

’s Avonds rijdt Abdullah de groep naar Ras al-Jinz, een beschermd strand waar zeeschildpadden hun eieren leggen. Het is een plek waar ik achteraf mijn bedenkingen over heb. Op papier is Ras al-Jinz een schildpaddenreservaat en hotel waar duizenden zeeschildpadden jaarlijks komen nestelen. In de praktijk zie ik ook toeristen die in grote groepen worden rondgeleid en die de prachtige dieren verstoren.

In het donker volg ik een gids over het strand. Ik zie een jonge schildpad die net uit het ei komt verwoed richting zee kruipen en even later een volwassen schildpad die langzaam haar eieren begraaft in het zand. Ze lijkt zich gelukkig niets aan te trekken van mijn aanwezigheid en de drukte om haar heen. Het is een indrukwekkende ervaring, maar wel een omgeven door twijfel.

Een korte nacht later kijk ik in de kustplaats Sur uit over de haven en bezoek een traditionele scheepswerf waar nog altijd houten dhows met de hand worden gebouwd, de boten die ik eerder in Muscat zag. Het ambacht leeft hier voort, zichtbaar in elke plank en verbinding.

De woestijn en het bedoeïenenleven

Vanaf deze plek is de overgang naar de Wahiba Sands abrupt. Met leeggelaten banden rijdt Abdullah de woestijn in, zo heeft de auto meer grip. Door de ramen zie ik kleine markten en kamelenkampen. Oman is een van de minst bevolkte landen ter wereld. Buiten de steden liggen kleine dorpjes verspreid over het landschap en in de woestijnen wonen nog een aantal rondtrekkende nomadenfamilies, bedoeïenen. Die nacht slaap ik in een bedoeïenenkamp (hier ook te boeken), in tenten die eenvoud combineren met comfort. Bij zonsondergang klim ik een hoge duin op, ik zak ver weg in het mulle zand. Het zand kleurt oranje, de stilte is bijna tastbaar.

Ik schuif aan bij het avondeten en hierna krijgt iedereen die in het kamp overnacht traditionele kledij aan. De vrouwen van top tot teen bedekt en de mannen met een dolk om de heupen gegespt. ’s Avonds luister ik bij het kampvuur naar verhalen over het bedoeïenenleven. Het familiehoofd vertelt hoe hij beseft dat hij tot de laatste generatie behoort die deze manier van leven volledig heeft gekend. Door zijn verhalen te delen met bezoekers probeert hij de tradities levend te houden.

Bij zonsopkomst komt de woestijn langzaam tot leven. In het zand zie ik sporen van dieren en in de verte loopt een kamelenfamilie. Later help ik bij het verzorgen van geiten. Kleine momenten, maar ze geven een inkijkje in een cultuur die steeds zeldzamer wordt.

Wadi Bani Khalid

Ik stap weer de auto in. Op naar één van de mooiste wadi’s van Oman: Wadi Bani Khalid. Het water is er ongelofelijk mooi turquoise. Niet overal in Oman wordt getolereerd dat je als toerist in bikini of badpak zwemt. Bij de Wadi Bani Khalid wordt verwacht dat je volledig gekleed het water in gaat. Ik klauter zo ver ik kan de kloof in, met een paar meter onder me het helderblauwe water. Dan ga ik door het water weer terug. Soms zwemmend en soms klauterend laat ik me meevoeren door het water. Zo nu en dan moet ik van een rots af springen, of van een natuurlijke glijbaan af glijden. Het lijkt wel canyoning.

Oude dorpen en vergeten beschavingen

Wanneer ik de woestijn verlaat, verandert het landschap opnieuw. Op heuvelruggen liggen de Zukait Tombes, bijenkorfvormige en bijna 4000 jaar oude graftombes uit de Bronstijd. De bouwtombes op deze archeologische site kijken uit over het dorp Zukait als stille getuigen van een lang verdwenen beschaving.

In Imty, een grotendeels verlaten nederzetting van 300 jaar oud, dwaal ik door stoffige straten en afbrokkelende huizen. Kunstenaars hebben overal kleine schilderingen aangebracht op de houten deuren en plafonds. Zo komt het verlaten dorp weer een beetje tot leven.

Even verderop ligt Birkat Al Mouz, een groene oase omgeven door een immense palmboomgaard. In Harat Al Siybani, de ‘buurt van de Sibani-familie’ ofwel het oude deel van het dorp, wandel ik door smalle doorgangen tussen verlaten huizen en langs oude irrigatiekanalen.

Jebel Shams en de bergen van Oman

De weg naar de bergketen Jebel Shams voert me diep het Hadjargebergte in. Hoe hoger de auto klimt over stoffige wegen, hoe ruiger het landschap. Hier loop ik een deel van de Balcony Hike, een wandelpad dat langs de rand van de Al Nakhar-kloof slingert. Een immense kloof, die ook wel de Grand Canyon van Oman wordt genoemd. De diepte is duizelingwekkend en het uitzicht over de Al Nakhar kloof adembenemend. Geiten bewegen zich moeiteloos over de rotsen, terwijl een arend boven de kloof cirkelt.

Ik loop tot aan Al Sak, een verlaten bergdorp waar slechts vervallen stenen huisjes resteren. Het pad terug is zwaarder, maar nergens technisch. De zon staat hoog en schaduw is schaars. Het blijft oppassen, want het pad is niet gezekerd en de afgrond diep.

Geitenmarkt van Nizwa en het hart van Oman

In Nizwa, een van de oudste steden van Oman, komen handel en traditie samen. Op vrijdagochtend vindt hier de wekelijkse geitenmarkt plaats. Handelaren met pick-ups die zijn volgestouwd met vee komen vanuit het hele land hier naar deze markt. Het is een fascinerend maar ook ongemakkelijk schouwspel van onderhandelingen en luid geroep. De geiten worden zeven keer rondgeleid, wat ruimte geeft om vaak en flink te onderhandelen. Dieren worden vooruitgeduwd terwijl handelaren hun bod roepen. Even verderop, in de souk, is het rustiger. Tussen dadels, halva en zilveren sieraden proef ik iets van het oude handelsverleden.

Niet ver van de stad ligt Jabreen Castle, een zeventiende-eeuws kasteel met rijk gedecoreerde kamers en slimme verdedigingssystemen. Het werd gebouwd in opdracht van Oman Bel’arab bin Sultan Al Yarubi. Bovenop het kasteel heb ik een panoramisch uitzicht op de omgeving. Een laatste tussenstop deze dag brengt me in Bait al Safah. In dit museumdorp laten bewoners je kennismaken met de cultuur van Oman en laten je zien hoe het leven er vroeger uitzag. Vrouwen zijn bezig met het bereiden van eten, het branden van bonen voor koffie en het maken van verzorgingsproducten. Ondertussen serveren mannen thee en vertellen over de gebruiken en politiek van het land.

Verlaten dorpen, kloven en gastvrijheid

Op veel plekken in Oman vind je leegstaande dorpen, zo ook Tanuf. Een vervallen dorpje halverwege Nizwa en Bahla, dat in de jaren ’50 van de vorige eeuw gebombardeerd werd door de Britten. De ruïnes zijn onaangeroerd gebleven. In het droge klimaat blijven de lemen huizen goed bewaard, wat het bijzonder maakt om door de verlaten dorpen te wandelen. Later wandel ik een deel van de W8 wandelroute waar ik door twee mannen die me tegemoet lopen spontaan word getrakteerd op koffie en dadels. Gastvrijheid lijkt een vanzelfsprekendheid in Oman.

Iets verderop slingert in Snake Canyon een smalle kloof door het landschap. Waaraan deze plek zijn naam te danken heeft is duidelijk. De kloof slingert als een slang door het landschap.

Afsluiten op zee

De laatste dag breng ik door op zee. Abdullah heeft een boot en vaart ons langs de kust. Zo nu en dan gooit hij het anker uit, zodat ik kan snorkelen in prachtig helder water. Ik zie kleurrijke vissen tussen de rotsen, iets later zelfs een zeeschildpad. Een onverwachte ontmoeting, die perfect past bij deze reis. Een mooi einde van de reis ook, want morgen wacht Muscat op me, en hiermee ook de vlucht terug naar huis.

Over mijn rondreis Oman

Ik maakte deze reis met Jacomijn van zinvolreizen.nl, die de reis samen met lokale gids Abdullah van Blue Skies of Oman heeft samengesteld. Met een kleine groep ontdekten we het sultanaat Oman. Het ligt in het Midden-Oosten, naast de Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië en Jemen. Het is een ontzettend gastvrij land met een lange handelsgeschiedenis. De havenstad Muscat werd 150 jaar lang door de Portugezen bezet. Zij lieten er hun sporen achter, net als de Ottomanen en de Nederlandse VOC die een handelspost in Muscat had. De laatste eeuwen is Oman een sultanaat, nu onder sultan Haitham bin Tariq Al Said.

Oman ontvouwt zich langzaam. In oude dorpen, stille wandelpaden, ontmoetingen onderweg. Het is geen bestemming van snelle hoogtepunten, maar een land dat vraagt om aandacht en tijd. Voor de steden, de uitgestrekte woestijn met bedoeienenkampen, en de weelderig begroeide wadi’s. Wie bereid is om te vertragen, ontdekt een Midden-Oosten dat rijk is aan verhalen, landschappen en cultuur — en dat nog lang blijft nazinderen.

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Rondreis Oman: bergen, wadi’s en waanzinnige steden verscheen eerst op Cultuur op reis.

Rondreis Marokko

Marokko staat al jarenlang op mijn wensenlijst, en tijdens deze reis van bijna twee weken ontdek ik hoe ongelooflijk veelzijdig het land is – terwijl ik er nog maar een fractie van heb gezien. Bergpassen, eeuwenoude ksour en dramatische woestijnlandschappen wisselen elkaar in razend tempo af. Samen met mijn man en zoontje begin ik mijn avontuur in het bruisende Marrakech, rijd over de indrukwekkende Tizi n’Tichka-pas, dwaal door de lemen straatjes van Aït-Ben-Haddou en laat me uiteindelijk overdonderen door de zandduinen van de Sahara.

Ronddwalen door Marrakech

Mijn reis start in Marrakech en de eerste dagen neem ik de tijd om de stad te verkennen. Met een petit taxi ga ik op weg naar Riad Shemsi*. De riad ligt in de medina, het ommuurde en oudste gedeelte van de stad dat op de Unesco-werelderfgoedlijst staat, en dat betekent dat ik de laatste meters naar de riad te voet afleg. In de riad krijg ik direct muntthee en koekjes aangeboden, een voorbode van de vriendelijkheid die ik overal in Marokko zal tegenkomen. Ik kijk met open mond naar de prachtige mozaïeken en knusse zitjes aan het zwembad, en kijk iets later vanaf het dakterras uit over de stad.

Marrakech ademt geschiedenis en cultuur. Met mijn zoontje aan de hand wandel ik vanuit de riad op mijn gemakje naar het beroemde Djemaa el Fna plein. Ik struin door de souks, waar handgemaakte tapijten, geurige kruiden en prachtig aardewerk uitgestald liggen. Meteen word ik ondergedompeld in kleuren, geuren, indrukken.

Een rustpunt vind ik in Le Jardin Secret, een elegant 19e eeuws paleiscomplex met traditionele islamitische tuinen. Het is een oase van rust, waar ik wandel tussen de waterpartijen, palmbomen en heggetjes van geurende rozemarijn. Iets later ontdek ik de Ben Joesoef Madrassa, vroeger de grootste islamitische universiteit in Marokko. Uren kan ik wel kijken naar de Marokkaanse architectuur met haar symmetrie en mozaïeken met ingewikkelde patronen.

Tizi n’Tichka: de mooiste bergpas van Marokko

Vanuit Marrakech reis ik verder per auto. Ik haal mijn huurauto op en laat al snel het drukke verkeer van de stad achter me. Het is even wennen als je de drukke stad uit rijdt, maar eenmaal buiten Marrakech wordt het al snel rustig op de weg. Ik heb een lange weg voor de boeg en rustig rijd ik richting Ouarzazate en het Atlasgebergte. De Tizi n’Tichka-pas slingert zich een weg door de bergen. Het is de hoogste bergpas van Marokko en dat betekent dat iedere haarspeldbocht weer een nieuw uitzicht onthult – hoe cliché het ook klinkt. Langs de route liggen kleine Berberdorpjes tegen de steile hellingen geplakt.

Boven op de bergpas liggen nog wat restjes sneeuw. Ik stop onderweg bij een klein kraampje voor een glas muntthee en een lunch. Iets later volgt de eerste politiecontrole van deze reis. Ik was er al voor gewaarschuwd, in Marokko word je vaak aan de kant van de weg stilgezet door de politie. Gelukkig kan ik na een kort gesprekje en het controleren van alle papieren weer verder.

Eeuwenoud Aït-Ben-Haddou

Halverwege de route naar de woestijn ligt Aït-Ben-Haddou, een van de best bewaarde ksour in Marokko. Dit versterkte dorp bestaat uit een groep uit leem opgetrokken huizen omgeven door hoge muren, het lijkt zo uit een film te komen. En dat klopt, want dit UNESCO-werelderfgoed diende als decor voor films en series als Gladiator en Game of Thrones. De ksour zelf is overgenomen door mannen die in kleine winkeltjes sieraden, kleding en andere snuisterijen verkopen. Ik wandel door de smalle steegjes en klim naar het hoogste punt voor een magisch uitzicht. Net zo mooi is het uitzicht overigens vanaf Dar Mouna*, mijn hotel met een buitenzwembad en een terras met uitzicht op de kasba.

Het is een mooi beeld. Aït-Ben-Haddou of de duinen van de Sahara-woestijn, met op de voorgrond kamelen. Maar er schuilt flink wat leed achter het ideale plaatje. Aan het einde van de dag worden de voorpoten van de kamelen dubbelgevouwen en strak vastgebonden. De dieren kunnen zo alleen nog strompelen of op hun voorpoten vooruit schuiven. Ze worden pas losgemaakt wanneer er een volgende groep arriveert. Op een kameel rijden in Marokko? Liever niet, dus. Of je moet zeker weten dat het een organisatie is die goed met de dieren omgaat.

Zagora, aan de rand van de Sahara

Er wacht me een lange rit naar Zagora, halverwege stop ik in Agdz voor een tajine met groenten en een wortelsalade. Hierna ga ik verder. Ik rijd tussen ontelbaar veel groene palmbomen, kinderen zwaaien naar de auto, ezeltjes met waren op hun rug sjokken langs de weg. Ik zie het ene na het andere stalletjes waar keramiek wordt verkocht, naast bijzondere stenen en kristallen uit de bergen.

Wanneer ik verder rijd naar Zagora wijst alles erop dat ik dichter bij de woestijn kom. Lage heuvels met losse grijszwarte stenen, als een maanlandschap. Eenmaal in Zagora zie ik het een bord met de tekst ‘Tombouctou 52 jours’. Dit bord verraadt dat het ooit 52 dagen duurde om per kameel in Timboektoe te komen. Ik ben nu écht aan de rand van de Sahara.

Met het vooruitzicht dat ik over een kleine 24 uur midden in de woestijn ben, neem ik nog een duik in het onverwarmde en dus ijskoude zwembad van mijn hotel (Kasbah Sirocco)*. Hierna verken ik Zagora. Ik merk direct dat het een armere streek is. Voor het eerst deze reis word ik echt aangeklampt met de vraag om geld.

Het keramiek van Tamegroute

De volgende middag word ik opgehaald bij mijn hotel. De huurauto is niet geschikt om mee de woestijn in te gaan, dus ik ga verder met 4×4 én gids Muhammed. Hij brengt ons naar het nomadenkamp, en hij stopt eerst in het dorp Tamegroute, in de vallei van de rivier de Draa. In het Tamazigh betekent de naam Tamegroute ‘Laatste Plaats Voor de Woestijn’, maar bekend is de eeuwenoude kasba vooral om het groene geglazuurde keramiek dat hier wordt gemaakt.

In de pottenbakkerij krijg ik een korte uitleg. De klei wordt gemend met water, vervolgens wordt het aardewerk met de hand vormgegeven. Na een paar dagen drogen in de zon wordt het afgewerkt met koper om de groene glazuur te krijgen die zo typisch is voor aardewerk hier. Het keramiek is prachtig – ik kan niet nalaten een paar stuks te kopen. Het is een prachtige eeuwenoude ambacht, maar het het bezoek aan deze kasba laat je wel zien hoe de werkomstandigheden achter het glanzende keramiek zijn.

Sahara, slapen tussen de zandduinen

Dan brengt Muhammed ons naar het kamp. Na een paar uur rijden stuurt hij van de weg af, recht het zand van de Sahara-woestijn in. Op snelheid rijden we over de zandduinen heen – vooraf mijn zoontje heeft de tijd van zijn leven. Het nomadenkamp Erg Lihoudi* komt in zicht. Ik verblijf hier de aankomende nacht in een tent onder een fonkelende sterrenhemel. Ik ben precies op tijd om me te installeren in een van de comfortabele tenten, op een zandduin te klimmen en de prachtige zonsondergang te zien.

’s Avonds zit ik met de andere bezoekers op kleden op de grond te wachten tot de tajine’s met vlees of groenten worden geserveerd. Later kijk ik vanuit de duinen naar de miljoenen sterren. Dit is een van de mooiste ervaringen in Marokko. Ik val in slaap met op de achtergrond de Berbermuziek bij het kampvuur en ben net op tijd wakker om een laatste glimp op te vangen van de zonsopkomst in de woestijn.

Tussenstop in Agdz

Na een simpel ontbijt brengt Muhammed me weer terug naar Zagora. Hier stap ik weer in de huurauto. Mijn man rijdt, ik ben ondertussen op zoek naar mooie tussenstops. Agdz is de bestemming, maar eerst volgen nog kilometers autoweg. De weg slingert lange kleine dorpjes met lemen huizen. Zo nu en dan zie ik een groep geiten die rondom een herder rondscharrelen, of staan er bijenkasten tussen plukjes grijsgroene beplanting – de heerlijke honing die ik hier overal geproefd heb.

De laatste tussenstop is de riad Dar Sofar*. Die is zo fijn, dat ik eigenlijk niets meer zie van Agdz zelf. De riad heeft een koud, maar heerlijk zwembad. Een tuin met ligstoelen, waar ik rustig een boek kan lezen. En de eigenaars van de riad zijn koks, en dus eet ik in de riad zelf.

De volgende ochtend volgt de laatste etappe van deze reis. Aan de rand van de weg lopen ezels, zwaarbeladen met waar. Marrakech komt in zicht, de dorpen liggen steeds dichter bij elkaar en het wordt drukker op de weg.

Afscheid van Marrakech

Riad Beldi*, dichtbij de souks, is de laatste riad waar ik deze reis overnacht. De mozaïeken en knusse zitjes maken deze plek een oase in de medina. Door de ligging binnen de stadsmuren wandel ik in een paar minuten naar het levendige deel van Marrakech.

Mijn reis door Marokko sluit ik af met een fietstocht. Fietsen in Marrakech is misschien niet het eerste waar je aan denkt in deze stad vol ezelskarren, brommers en smalle steegjes. Toch is het de leukste manier om de stad écht te leren kennen. Samen met een lokale gids trap ik door smalle steegjes en rumoerige souks. Ik fiets langs levendige markten en bezoek een traditionele bakkerij en een keramiekatelier. Vooral dat laatste is indrukwekkend. Ik sta met mijn neus bovenop een prachtig zellige keramiek.Het is indrukwekkend om te zien hoeveel vakmanschap en geduld er in elk patroon schuilt. Lees meer over mijn fietstocht door Marrakech en boek je eigen tour hier*.

Ik heb nog net genoeg tijd voor een bezoek aan de Jardin Majorelle en het Museum voor Islamitische Kunst, een van de kleurrijkste tuinen van Marrakech. De Franse kunstenaar Jacques Majorelle creëerde de tuin in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw. Een paar decennia later creëerde modeontwerper Yves Saint Laurent een unieke belevingswereld in deze botanische tuin. Met overvloedige waterpartijen, de hoge palmen en bamboe, en overal gebouwen en elementen in Majorelle-blauw.

Ik maak een laatste wandeling door de souks, en drink nog een muntthee bij Café des Epices, gelegen aan de kruidenmarkt in de medina. En dan, zit mijn rondreis door Marrakech er toch echt op.

Marokko

Marokko, wat een bestemming. Marrakech betoverde me, met de kleurrijke souks, de rijk versierde paleizen en riads, de dakterrassen met prachtig uitzicht over de stad. En Marokko is is prachtig en veelzijdig. Tijdens deze rondreis Marokko verkende ik de bijzondere staden Marrakech, Agdz en Zagora en maakte ik een tocht naar de Sahara. Onderweg bezichtigde ik verschillende Kasbah’s en genoot van het prachtige Atlasgebergte. Hoewel Marokko op nog geen 4 uur vliegen van Amsterdam ligt, stond ik gelijk in een compleet andere wereld. Je zintuigen worden aan alle kanten geprikkeld. Overal is iets te zien, te proeven of te beleven. Deze rondreis Marokko beviel zo goed, dat ik niet kan wachten om weer terug te gaan naar Marokko. En om alle ervaringen met jou te delen!

Praktische tips voor je bezoek aan Marokko

• Reisorganisatie Marokko: Een goede reisorganisatie voor een (familie)rondreis Marokko is bijvoorbeeld Riksja*, waar ik deze reis boekte.
• Visum voor Marokko: Als Europeaan heb je een geldig paspoort nodig wanneer je naar Marokko gaat, een identiteitsbewijs is niet voldoende. Als je maximaal 3 maanden in Marokko verblijft heb je geen visum nodig.
• Auto huren in Marokko: Een huurauto is de beste manier om rond te reizen. Ik raad je aan om een auto te huren in Marokko via SunnyCars*, dit deed ik ook in Marrakech. Te duur? Bekijk dan ook de aanbiedingen van DiscoverCars*. Tip: download offline kaarten op Google Maps en sla alle bestemmingen alvast op. Niet alleen handig in de auto, maar ook om in Marrakech je weg te vinden naar je riad.
• Beste reistijd Marokko: De beste tijd Marokko en de Sahara-woestijn te bezoeken, is tijdens de koelere maanden oktober tot april. Tijdens de zomermaanden, van juni tot en met september, loopt de temperatuur in Marokko flink op. Langs de kuststreek geniet je dankzij de zeewind van meer aangename temperaturen. 
• Eten en drinken in Marokko: De GGD adviseert om in Marokko voorzichtig te zijn met eten en drinken om reizigersdiarree te voorkomen. Er wordt aangeraden om water te zuiveren of flessen water te kopen. Ook is het advies om alleen goed doorbakken vlees en vis te eten, fruit zelf te snijden en rauw voedsel en ijsblokjes te vermijden.
• Fooien geven in Marokko: Het geven van fooi is gebruikelijk in Marokko. Ga uit van 5-10 dirhams per persoon per dag voor schoonmaak in het hotel, in restaurants zo’n 10% van de rekening en in cafés ongeveer 1 dirham per drankje. Ook is het gebruikelijk chauffeurs (75-100 dirhams per dag) en gidsen (100-150 dirhams per dag) een fooi te geven.
• Geld in Marokko: In Marokko betaal je met dirham (MAD). 10 dirham is ongeveer € 0,90 waard. In grote steden kan je vaak ook in euro’s betalen. In Marokko kun je bijna overal gewoon pinnen of met creditcard betalen, zorg er wel voor dat je altijd voldoende cash bij je hebt. Vergeet niet voor je op reis staat je bankpas om te zetten van ‘Europa’ naar ‘Wereld’. 

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Rondreis Marokko van Marrakech naar de Sahara verscheen eerst op Cultuur op reis.

Kasteel de Haar komt tot leven

Ik breng geregeld een bezoek aan het monumentale Kasteel de Haar in het Utrechtse dorpje Haarzuilens. Ik maak een rondje door het kasteel – de vrijwilligers weten me altijd weer iets nieuws te vertellen – of ik wandel door de kasteeltuinen. Maar zo aan het einde van het jaar is een bezoek aan het kasteel extra sprookjesachtig. Kasteel de Haar staat in december namelijk in het teken van het unieke lichtevenement ‘De Lumineuze Nachten van Kasteel de Haar.’

Zodra de schemer valt, komt het kasteelpark tot leven. Het begint al zodra ik de brug naar de poort op loop. De toegangspoort is prachtig verlicht en dit is nog maar het begin. Het kasteel, de grachten, de standbeelden, bomen en vijvers worden als filmdecor gebruikt voor de lichtshow en dit jaar staan de dieren van het park centraal. Prachtige lichtinstallaties vertellen het verhaal van de dieren die hier vroeger rondliepen. De blauwe reiger in de slotgracht, de pauw die een diner verstoorde en de waterbuffels die naar het park werden gebracht. En vergeet de papegaaien niet, die de stem van de barones van Kasteel de Haar zo goed konden imiteren dat de butler hen steeds eten bracht.

Een magische winteravond

De projecties op de kasteelmuren zijn ronduit spectaculair. De combinatie van de sfeer, het verhaal en de wandeling langs mooie lichtinstallaties maken het een magische beleving. De Lumineuze Nachten is te zien van 6 december tot en met 4 januari. Als bezoeker loop je door het park en krijg je verschillende videoprojecties te zien. Elk jaar wordt er een nieuw verhaal verteld, waarbij telkens wordt geput uit waargebeurde, historische gebeurtenissen van het domein van kasteel de Haar. Mét de nodige magie zodat het verhaal boeiend is voor zowel volwassenen als kinderen.

Meer weten?

Wat zijn de Lumineuze Nachten?

De Lumineuze Nachten van kasteel de Haar is een magische wandeling door de tuinen rondom het kasteel. De wandeling duurt zo’n 1,5 uur en is ongeveer 2,2 kilometer lang. Tijdens de wandeling zie je verschillende lichtprojecties en hoor je verhalen over kasteel de Haar en zijn bewoners. De Lumineuze Nachten vinden telkens plaats na zonsondergang. Als je een vroeg tijdslot kiest kun je (met je Museumkaart) vooraf ook nog het museum zelf bezoeken.

Kaarten voor De Lumineuze Nachten

Kaarten voor De Lumineuze Nachten kosten € 23,50 voor volwassenen en € 18,50 voor kinderen vanaf 4 jaar, inclusief servicekosten. Kinderen tot en met 3 jaar krijgen gratis toegang. Tickets zijn uitsluitend online verkrijgbaar; je kiest zelf je tijdslot. Wacht niet te lang, het evenement is snel uitverkocht. Meer informatie en tickets vind je op de website van De Lumineuze Nachten.

Met de trein naar De Lumineuze Nachten

Wil je lekker duurzaam met de trein naar De Lumineuze Nachten afreizen? Dat kan! Deze editie is er een samenwerking met de NS. In de Spoordeelwinkel kun je combinatietickets kopen, waarbij je een treinticket en toegangskaartje krijgt én daarnaast gratis gebruik kunt maken van een shuttlebus van en naar Station Vleuten. Extra fijn is dat er hierdoor 360 tickets per dag beschikbaar zijn, bovenop de standaard tickets op de event website.

Meer musea in en om Utrecht bezoeken? Lees de blog over de leukste musea in Utrecht en omgeving.

Het bericht De Lumineuze Nachten: een magische avondwandeling door de tuinen van Kasteel de Haar verscheen eerst op Cultuur op reis.