Het Domplein in Utrecht is een bijzondere plek. De Romeinen bouwden hier Castellum Traiectum. In 1122 werden er in Paleis Lofen door keizer Hendrik V de stadsrechten getekend en werd Utrecht officieel een stad. Niet veel later werd begonnen met de bouw van de gotische Domkerk, inclusief de hoogste kerktoren van Nederland: de Domtoren. Ontdek wat er te zien is op, rond én onder het Domplein in Utrecht.
De storm van 1674
Op 1 augustus 1674 raasde er een enorme storm over Utrecht: ’t Schrickelik Tempeest werd het destijds genoemd. Ingestorte kerken en gevels van huizen, omgewaaide molens: Utrecht werd zwaar getroffen. Een valwind verwoestte het schip van de Domkerk en de toren en de kerk werden van elkaar gescheiden. Ieder jaar wordt op 1 augustus stilgestaan bij de grote storm die in 1674 door Utrecht raasde en een deel van de Domkerk deed instorten. Op deze dag zijn er tal van activiteiten op en rond het Domplein. Zo ontdek je de talloze verhalen die verborgen zijn onder het straatniveau van de Domstad.
Een donkere geschiedenis. De brokstukken van het ingestorte schip bleven maar liefst 150 jaar liggen. Een ruïne in een stad. Op deze plek kwamen homoseksuele mannen in het geheim samen. Rond 1730 betrapte de torenwachter van de Domtoren 2 mannen. Hierop werd een groot aantal mannen in Utrecht berecht en ter dood veroordeeld, en volgde de grootste vervolging van homoseksuelen in Nederland.
Ontstaan van het Domplein
Het puin werd in 1826 opgeruimd en er ontstond ruimte. Hierdoor ontstond het Domplein zoals we dat nu kennen. De Domkerk staat er tegenwoordig nog en uiteraard ook de Domtoren. Rondom het plein vind je verschillende bijzondere gebouwen, zoals het Academiegebouw van de Universiteit Utrecht. Hier vinden geregeld diploma-uitreikingen plaats, maar ook andere academische plechtigheden zoals promoties, oraties, de Opening Academisch Jaar en de Dies. Sinds 1883 siert een standbeeld van Jan van Nassau het Domplein.
Domkerk van Utrecht
Deze middeleeuwse Gotische kathedraal staat al eeuwenlang trots in Utrecht, ook al is een deel van het schip ingestort. Je kunt de Domkerk zelf bezoeken, de kerk is gratis toegankelijk. Wil je meer weten en zien van de kerk, dan zijn er bijzondere rondleidingen, zoals een tour naar de hoogste galerij en de zolders. Op woensdag- en zondagavond worden er vesperdiensten gegeven, en op zaterdagmiddag zijn er vaak concerten te beluisteren. Sla een bezoek aan de Dom dus niet over.
Domtoren
De iconische Domtoren is hét symbool van Utrecht en met zijn 112,32 meter de hoogste kerktoren van Nederland. Op 26 juni 1321 werd de eerste steen van de Domtoren gelegd. Heel Utrecht liep uit om dit bijzondere moment mee te maken. Na ruim 60 jaar was de bouw afgerond. In 1580, het jaar van de beeldenstorm, werden beelden en heiligdommen van de katholieken vernield en werd de Dom een protestantse kerk. In 1674 raasde een storm over Utrecht waarbij het middenschip van de Domkerk instortte.
De Domtoren staat nog fier overeind, en tijdens een rondleiding kun je de Domtoren beklimmen. Via de 465 traptreden klim je naar de top. Vanaf de torentransen heb je een spectaculair uitzicht over zowel de stad als de provincie Utrecht.
Pandhof van de Dom
Verstopt tussen de Domkerk en het academiegebouw ligt de 15e-eeuwse pandhof van de Dom, een van de mooiste plekjes van Utrecht. De pandhof is de kloostertuin van de Domkerk, en bij het ontstaan van de universiteit werd de tuin gebruikt als doorgang naar de collegezalen. Later diende de pandhof onder andere als opslagplaats en als vleesmarkt. Tegenwoordig is het een kleine stadstuin, omringd door gotische gangen. In het midden staat een fontein met een bronzen beeld van een schrijvende kanunnik. In de tuin heb je mooi zicht een aantal waterspuwers en werp je een blik op de steunberen van de Dom.
DOMunder
Onder het Domplein liggen talloze verhalen verborgen. Je ontdekt deze tijdens een rondleiding bij DOMunder. Je gaat eerst met een gids op pad die alles vertelt over de bijzondere vondsten die onder het plein zijn gedaan: van muntschatten tot resten uit de Romeinse tijd, de middeleeuwen en natuurlijk sporen van de storm die het schip liet instorten. Hierna ga je zelf op een ondergrondse ontdekkingstocht en verken je de archeologie van 2000 jaar Domplein.
Paleis Lofen
Rond het jaar 1020 was Utrecht uitgegroeid tot een belangrijke plaats, onderdeel van het Duitse keizerrijk. In de bisschoppelijke burcht werd een paleis voor de keizer gebouwd, Paleis Lofen. In 1122 kreeg Utrecht in dit paleis stadsrechten uit de handen van keizer Hendrik V. Hiermee mocht rondom de stad een stadsmuur met gracht aangelegd worden en kregen de Utrechtse burgers tolvoordelen. Een brand verwoestte Paleis Lofen in 1253, maar de resten zijn nog steeds te vinden in de kelders onder de gebouwen tussen het Domplein en de Vismarkt. Sinds een aantal jaar kun je deze bijzondere plek bezoeken.
Sporen van het Castellum Traiectum
Wandelend over het Domplein zijn je misschien ook wel de stalen richels opgevallen die tussen de straatstenen liggen. Deze lijnen markeren de muur van het oude Romeinse castellum dat hier lag, op de grenzen van het Romeinse Rijk. De Romeinen waren op weg naar het noorden van Nederland maar stuitten op de rivier de Rijn. Langs (de voormalige loop van) de Rijn werden torens gebouwd, maar op verschillende plekken ook een castellum. Het castellum in Utrecht bestreek het hele Domplein plus de plekken waar nu de Domtoren en Domkerk staan. Bij elke richel staat aangegeven hoe de grenzen van het Romeinse Rijk vroeger liepen. Bijzonder is dat de richels soms verlicht zijn en af en toe zelfs nevel verspreiden.
Het hart van Utrecht
Nergens in Nederland vind je 2000 jaar geschiedenis zo dicht op en door elkaar. Hier bouwden de Romeinen aan het begin van de jaartelling Castellum Traiectum, verrees later de bisschoppelijke burcht en op precies dezelfde plek verspreidde Willibrord eind 7e eeuw het christendom. In 1122 ontving Utrecht bij Paleis Lofen stadsrechten. Utrecht groeide uit tot de belangrijkste stad in middeleeuws Nederland. En de verwoestende storm in 1674? Daaraan hebben we wel het huidige Domplein te danken. Dus als je volgende keer in Utrecht bent, neem dan de tijd om rond te dwalen door duizenden jaren verhalen.
Geef een reactie