Een eerste kennismaking met Muscat

Mijn reis begint in Muscat, een stad die ingeklemd ligt tussen bergen en zee. Hier zie ik lage witte gebouwen, brede boulevards en een voelbare rust. Aan de Corniche van Muttrah liggen houten dhows, traditionele houten zeilschepen met hun kenmerkende driehoekige zeilen, verscholen in de schaduw van het immense jacht van de sultan. In de souk klinkt het geroep van verkopers. Straatkatten scharrelen tussen mijn voeten en ik drink vers granaatappelsap terwijl de zee glinstert in de zon.

Een pittige klim naar Muttrah Fort dat in de 16e eeuw is gebouwd door de Portugezen, geeft uitzicht over de stad en de oceaan. Later bekijk ik van een afstandje het paleis van de sultan, omgeven door marmeren overheidsgebouwen en strak aangelegde bloembedden.

Na een nacht in Muscat Dunes Hotel bezoek ik de volgende ochtend de Sultan Qaboos-moskee. Het gebouw is groots en indrukwekkend, opgetrokken uit het mooiste marmer uit Carrara, Turkije en Iran. Op de vloeren liggen prachtige handgeknoopte tapijten en in de ruimtes hangt een serene stilte. Terwijl ik door de moskee loop, vertelt onze lokale gids Abdullah over de rol van het geloof in het dagelijks leven in Oman.

4×4 roadtrip naar wadi’s

Abdullah heeft de reis samengesteld en rijdt ons in zijn stoere 4×4 het hele land door. Vanaf de achterbank van de auto zie ik het landschap veranderen. Muscat ligt achter me en de reis begint, met Hawiyat Najm Park en de Bimmah Sinkhole als eerste stop. Hier daal ik over een lange trap af naar helder blauwgroen water, waar kleine visjes direct aan mijn voeten beginnen te knabbelen. 

Later rijden we via kleine dorpen en over een steile en kronkelige weg richting Wadi Tiwi. Een kleine jongen die op zijn blote voeten behendig van steen naar steen springt wil wel de weg wijzen naar de wadi, een rivierdal tussen de rotsen. Ik wandel een groen rivierdal in, tussen bananenbomen en sinaasappelbloesem. Het pad wordt steeds steiler en gladder. Het water ligt diep beneden me; ik blijf halverwege staan. Ook hier is het uitzicht al overweldigend. Het water kun je alleen bereiken door je vast te houden aan een dun touw en door over de steile rotsen naar beneden te glibberen.

Op naar Wadi Shab

Vanaf het hotel in Sur is het een korte autorit naar Wadi Shab. Dit blijkt een van de hoogtepunten van deze avontuurlijke rondreis door Oman. Na een korte boottocht wandel ik door een kloof waar het water steeds dieper wordt. Ik laat mijn spullen achter en zwem verder, klauterend over rotsen en zwemmend door smalle doorgangen. Libelles zoemen om mijn hoofd. Aan het einde wacht een grot met een waterval. Het licht laat het water telkens van kleur veranderen. Het is een plek die je alleen bereikt door wat moeite te doen — en die juist daardoor zo bijzonder voelt.

Schildpadden en scheepsbouw

’s Avonds rijdt Abdullah de groep naar Ras al-Jinz, een beschermd strand waar zeeschildpadden hun eieren leggen. Het is een plek waar ik achteraf mijn bedenkingen over heb. Op papier is Ras al-Jinz een schildpaddenreservaat en hotel waar duizenden zeeschildpadden jaarlijks komen nestelen. In de praktijk zie ik ook toeristen die in grote groepen worden rondgeleid en die de prachtige dieren verstoren.

In het donker volg ik een gids over het strand. Ik zie een jonge schildpad die net uit het ei komt verwoed richting zee kruipen en even later een volwassen schildpad die langzaam haar eieren begraaft in het zand. Ze lijkt zich gelukkig niets aan te trekken van mijn aanwezigheid en de drukte om haar heen. Het is een indrukwekkende ervaring, maar wel een omgeven door twijfel.

Een korte nacht later kijk ik in de kustplaats Sur uit over de haven en bezoek een traditionele scheepswerf waar nog altijd houten dhows met de hand worden gebouwd, de boten die ik eerder in Muscat zag. Het ambacht leeft hier voort, zichtbaar in elke plank en verbinding.

De woestijn en het bedoeïenenleven

Vanaf deze plek is de overgang naar de Wahiba Sands abrupt. Met leeggelaten banden rijdt Abdullah de woestijn in, zo heeft de auto meer grip. Door de ramen zie ik kleine markten en kamelenkampen. Oman is een van de minst bevolkte landen ter wereld. Buiten de steden liggen kleine dorpjes verspreid over het landschap en in de woestijnen wonen nog een aantal rondtrekkende nomadenfamilies, bedoeïenen. Die nacht slaap ik in een bedoeïenenkamp (hier ook te boeken), in tenten die eenvoud combineren met comfort. Bij zonsondergang klim ik een hoge duin op, ik zak ver weg in het mulle zand. Het zand kleurt oranje, de stilte is bijna tastbaar.

Ik schuif aan bij het avondeten en hierna krijgt iedereen die in het kamp overnacht traditionele kledij aan. De vrouwen van top tot teen bedekt en de mannen met een dolk om de heupen gegespt. ’s Avonds luister ik bij het kampvuur naar verhalen over het bedoeïenenleven. Het familiehoofd vertelt hoe hij beseft dat hij tot de laatste generatie behoort die deze manier van leven volledig heeft gekend. Door zijn verhalen te delen met bezoekers probeert hij de tradities levend te houden.

Bij zonsopkomst komt de woestijn langzaam tot leven. In het zand zie ik sporen van dieren en in de verte loopt een kamelenfamilie. Later help ik bij het verzorgen van geiten. Kleine momenten, maar ze geven een inkijkje in een cultuur die steeds zeldzamer wordt.

Wadi Bani Khalid

Ik stap weer de auto in. Op naar één van de mooiste wadi’s van Oman: Wadi Bani Khalid. Het water is er ongelofelijk mooi turquoise. Niet overal in Oman wordt getolereerd dat je als toerist in bikini of badpak zwemt. Bij de Wadi Bani Khalid wordt verwacht dat je volledig gekleed het water in gaat. Ik klauter zo ver ik kan de kloof in, met een paar meter onder me het helderblauwe water. Dan ga ik door het water weer terug. Soms zwemmend en soms klauterend laat ik me meevoeren door het water. Zo nu en dan moet ik van een rots af springen, of van een natuurlijke glijbaan af glijden. Het lijkt wel canyoning.

Oude dorpen en vergeten beschavingen

Wanneer ik de woestijn verlaat, verandert het landschap opnieuw. Op heuvelruggen liggen de Zukait Tombes, bijenkorfvormige en bijna 4000 jaar oude graftombes uit de Bronstijd. De bouwtombes op deze archeologische site kijken uit over het dorp Zukait als stille getuigen van een lang verdwenen beschaving.

In Imty, een grotendeels verlaten nederzetting van 300 jaar oud, dwaal ik door stoffige straten en afbrokkelende huizen. Kunstenaars hebben overal kleine schilderingen aangebracht op de houten deuren en plafonds. Zo komt het verlaten dorp weer een beetje tot leven.

Even verderop ligt Birkat Al Mouz, een groene oase omgeven door een immense palmboomgaard. In Harat Al Siybani, de ‘buurt van de Sibani-familie’ ofwel het oude deel van het dorp, wandel ik door smalle doorgangen tussen verlaten huizen en langs oude irrigatiekanalen.

Jebel Shams en de bergen van Oman

De weg naar de bergketen Jebel Shams voert me diep het Hadjargebergte in. Hoe hoger de auto klimt over stoffige wegen, hoe ruiger het landschap. Hier loop ik een deel van de Balcony Hike, een wandelpad dat langs de rand van de Al Nakhar-kloof slingert. Een immense kloof, die ook wel de Grand Canyon van Oman wordt genoemd. De diepte is duizelingwekkend en het uitzicht over de Al Nakhar kloof adembenemend. Geiten bewegen zich moeiteloos over de rotsen, terwijl een arend boven de kloof cirkelt.

Ik loop tot aan Al Sak, een verlaten bergdorp waar slechts vervallen stenen huisjes resteren. Het pad terug is zwaarder, maar nergens technisch. De zon staat hoog en schaduw is schaars. Het blijft oppassen, want het pad is niet gezekerd en de afgrond diep.

Geitenmarkt van Nizwa en het hart van Oman

In Nizwa, een van de oudste steden van Oman, komen handel en traditie samen. Op vrijdagochtend vindt hier de wekelijkse geitenmarkt plaats. Handelaren met pick-ups die zijn volgestouwd met vee komen vanuit het hele land hier naar deze markt. Het is een fascinerend maar ook ongemakkelijk schouwspel van onderhandelingen en luid geroep. De geiten worden zeven keer rondgeleid, wat ruimte geeft om vaak en flink te onderhandelen. Dieren worden vooruitgeduwd terwijl handelaren hun bod roepen. Even verderop, in de souk, is het rustiger. Tussen dadels, halva en zilveren sieraden proef ik iets van het oude handelsverleden.

Niet ver van de stad ligt Jabreen Castle, een zeventiende-eeuws kasteel met rijk gedecoreerde kamers en slimme verdedigingssystemen. Het werd gebouwd in opdracht van Oman Bel’arab bin Sultan Al Yarubi. Bovenop het kasteel heb ik een panoramisch uitzicht op de omgeving. Een laatste tussenstop deze dag brengt me in Bait al Safah. In dit museumdorp laten bewoners je kennismaken met de cultuur van Oman en laten je zien hoe het leven er vroeger uitzag. Vrouwen zijn bezig met het bereiden van eten, het branden van bonen voor koffie en het maken van verzorgingsproducten. Ondertussen serveren mannen thee en vertellen over de gebruiken en politiek van het land.

Verlaten dorpen, kloven en gastvrijheid

Op veel plekken in Oman vind je leegstaande dorpen, zo ook Tanuf. Een vervallen dorpje halverwege Nizwa en Bahla, dat in de jaren ’50 van de vorige eeuw gebombardeerd werd door de Britten. De ruïnes zijn onaangeroerd gebleven. In het droge klimaat blijven de lemen huizen goed bewaard, wat het bijzonder maakt om door de verlaten dorpen te wandelen. Later wandel ik een deel van de W8 wandelroute waar ik door twee mannen die me tegemoet lopen spontaan word getrakteerd op koffie en dadels. Gastvrijheid lijkt een vanzelfsprekendheid in Oman.

Iets verderop slingert in Snake Canyon een smalle kloof door het landschap. Waaraan deze plek zijn naam te danken heeft is duidelijk. De kloof slingert als een slang door het landschap.

Afsluiten op zee

De laatste dag breng ik door op zee. Abdullah heeft een boot en vaart ons langs de kust. Zo nu en dan gooit hij het anker uit, zodat ik kan snorkelen in prachtig helder water. Ik zie kleurrijke vissen tussen de rotsen, iets later zelfs een zeeschildpad. Een onverwachte ontmoeting, die perfect past bij deze reis. Een mooi einde van de reis ook, want morgen wacht Muscat op me, en hiermee ook de vlucht terug naar huis.

Over mijn rondreis Oman

Ik maakte deze reis met Jacomijn van zinvolreizen.nl, die de reis samen met lokale gids Abdullah van Blue Skies of Oman heeft samengesteld. Met een kleine groep ontdekten we het sultanaat Oman. Het ligt in het Midden-Oosten, naast de Verenigde Arabische Emiraten, Saudi-Arabië en Jemen. Het is een ontzettend gastvrij land met een lange handelsgeschiedenis. De havenstad Muscat werd 150 jaar lang door de Portugezen bezet. Zij lieten er hun sporen achter, net als de Ottomanen en de Nederlandse VOC die een handelspost in Muscat had. De laatste eeuwen is Oman een sultanaat, nu onder sultan Haitham bin Tariq Al Said.

Oman ontvouwt zich langzaam. In oude dorpen, stille wandelpaden, ontmoetingen onderweg. Het is geen bestemming van snelle hoogtepunten, maar een land dat vraagt om aandacht en tijd. Voor de steden, de uitgestrekte woestijn met bedoeienenkampen, en de weelderig begroeide wadi’s. Wie bereid is om te vertragen, ontdekt een Midden-Oosten dat rijk is aan verhalen, landschappen en cultuur — en dat nog lang blijft nazinderen.

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Rondreis Oman: bergen, wadi’s en waanzinnige steden verscheen eerst op Cultuur op reis.

Rondreis Marokko

Marokko staat al jarenlang op mijn wensenlijst, en tijdens deze reis van bijna twee weken ontdek ik hoe ongelooflijk veelzijdig het land is – terwijl ik er nog maar een fractie van heb gezien. Bergpassen, eeuwenoude ksour en dramatische woestijnlandschappen wisselen elkaar in razend tempo af. Samen met mijn man en zoontje begin ik mijn avontuur in het bruisende Marrakech, rijd over de indrukwekkende Tizi n’Tichka-pas, dwaal door de lemen straatjes van Aït-Ben-Haddou en laat me uiteindelijk overdonderen door de zandduinen van de Sahara.

Ronddwalen door Marrakech

Mijn reis start in Marrakech en de eerste dagen neem ik de tijd om de stad te verkennen. Met een petit taxi ga ik op weg naar Riad Shemsi*. De riad ligt in de medina, het ommuurde en oudste gedeelte van de stad dat op de Unesco-werelderfgoedlijst staat, en dat betekent dat ik de laatste meters naar de riad te voet afleg. In de riad krijg ik direct muntthee en koekjes aangeboden, een voorbode van de vriendelijkheid die ik overal in Marokko zal tegenkomen. Ik kijk met open mond naar de prachtige mozaïeken en knusse zitjes aan het zwembad, en kijk iets later vanaf het dakterras uit over de stad.

Marrakech ademt geschiedenis en cultuur. Met mijn zoontje aan de hand wandel ik vanuit de riad op mijn gemakje naar het beroemde Djemaa el Fna plein. Ik struin door de souks, waar handgemaakte tapijten, geurige kruiden en prachtig aardewerk uitgestald liggen. Meteen word ik ondergedompeld in kleuren, geuren, indrukken.

Een rustpunt vind ik in Le Jardin Secret, een elegant 19e eeuws paleiscomplex met traditionele islamitische tuinen. Het is een oase van rust, waar ik wandel tussen de waterpartijen, palmbomen en heggetjes van geurende rozemarijn. Iets later ontdek ik de Ben Joesoef Madrassa, vroeger de grootste islamitische universiteit in Marokko. Uren kan ik wel kijken naar de Marokkaanse architectuur met haar symmetrie en mozaïeken met ingewikkelde patronen.

Tizi n’Tichka: de mooiste bergpas van Marokko

Vanuit Marrakech reis ik verder per auto. Ik haal mijn huurauto op en laat al snel het drukke verkeer van de stad achter me. Het is even wennen als je de drukke stad uit rijdt, maar eenmaal buiten Marrakech wordt het al snel rustig op de weg. Ik heb een lange weg voor de boeg en rustig rijd ik richting Ouarzazate en het Atlasgebergte. De Tizi n’Tichka-pas slingert zich een weg door de bergen. Het is de hoogste bergpas van Marokko en dat betekent dat iedere haarspeldbocht weer een nieuw uitzicht onthult – hoe cliché het ook klinkt. Langs de route liggen kleine Berberdorpjes tegen de steile hellingen geplakt.

Boven op de bergpas liggen nog wat restjes sneeuw. Ik stop onderweg bij een klein kraampje voor een glas muntthee en een lunch. Iets later volgt de eerste politiecontrole van deze reis. Ik was er al voor gewaarschuwd, in Marokko word je vaak aan de kant van de weg stilgezet door de politie. Gelukkig kan ik na een kort gesprekje en het controleren van alle papieren weer verder.

Eeuwenoud Aït-Ben-Haddou

Halverwege de route naar de woestijn ligt Aït-Ben-Haddou, een van de best bewaarde ksour in Marokko. Dit versterkte dorp bestaat uit een groep uit leem opgetrokken huizen omgeven door hoge muren, het lijkt zo uit een film te komen. En dat klopt, want dit UNESCO-werelderfgoed diende als decor voor films en series als Gladiator en Game of Thrones. De ksour zelf is overgenomen door mannen die in kleine winkeltjes sieraden, kleding en andere snuisterijen verkopen. Ik wandel door de smalle steegjes en klim naar het hoogste punt voor een magisch uitzicht. Net zo mooi is het uitzicht overigens vanaf Dar Mouna*, mijn hotel met een buitenzwembad en een terras met uitzicht op de kasba.

Het is een mooi beeld. Aït-Ben-Haddou of de duinen van de Sahara-woestijn, met op de voorgrond kamelen. Maar er schuilt flink wat leed achter het ideale plaatje. Aan het einde van de dag worden de voorpoten van de kamelen dubbelgevouwen en strak vastgebonden. De dieren kunnen zo alleen nog strompelen of op hun voorpoten vooruit schuiven. Ze worden pas losgemaakt wanneer er een volgende groep arriveert. Op een kameel rijden in Marokko? Liever niet, dus. Of je moet zeker weten dat het een organisatie is die goed met de dieren omgaat.

Zagora, aan de rand van de Sahara

Er wacht me een lange rit naar Zagora, halverwege stop ik in Agdz voor een tajine met groenten en een wortelsalade. Hierna ga ik verder. Ik rijd tussen ontelbaar veel groene palmbomen, kinderen zwaaien naar de auto, ezeltjes met waren op hun rug sjokken langs de weg. Ik zie het ene na het andere stalletjes waar keramiek wordt verkocht, naast bijzondere stenen en kristallen uit de bergen.

Wanneer ik verder rijd naar Zagora wijst alles erop dat ik dichter bij de woestijn kom. Lage heuvels met losse grijszwarte stenen, als een maanlandschap. Eenmaal in Zagora zie ik het een bord met de tekst ‘Tombouctou 52 jours’. Dit bord verraadt dat het ooit 52 dagen duurde om per kameel in Timboektoe te komen. Ik ben nu écht aan de rand van de Sahara.

Met het vooruitzicht dat ik over een kleine 24 uur midden in de woestijn ben, neem ik nog een duik in het onverwarmde en dus ijskoude zwembad van mijn hotel (Kasbah Sirocco)*. Hierna verken ik Zagora. Ik merk direct dat het een armere streek is. Voor het eerst deze reis word ik echt aangeklampt met de vraag om geld.

Het keramiek van Tamegroute

De volgende middag word ik opgehaald bij mijn hotel. De huurauto is niet geschikt om mee de woestijn in te gaan, dus ik ga verder met 4×4 én gids Muhammed. Hij brengt ons naar het nomadenkamp, en hij stopt eerst in het dorp Tamegroute, in de vallei van de rivier de Draa. In het Tamazigh betekent de naam Tamegroute ‘Laatste Plaats Voor de Woestijn’, maar bekend is de eeuwenoude kasba vooral om het groene geglazuurde keramiek dat hier wordt gemaakt.

In de pottenbakkerij krijg ik een korte uitleg. De klei wordt gemend met water, vervolgens wordt het aardewerk met de hand vormgegeven. Na een paar dagen drogen in de zon wordt het afgewerkt met koper om de groene glazuur te krijgen die zo typisch is voor aardewerk hier. Het keramiek is prachtig – ik kan niet nalaten een paar stuks te kopen. Het is een prachtige eeuwenoude ambacht, maar het het bezoek aan deze kasba laat je wel zien hoe de werkomstandigheden achter het glanzende keramiek zijn.

Sahara, slapen tussen de zandduinen

Dan brengt Muhammed ons naar het kamp. Na een paar uur rijden stuurt hij van de weg af, recht het zand van de Sahara-woestijn in. Op snelheid rijden we over de zandduinen heen – vooraf mijn zoontje heeft de tijd van zijn leven. Het nomadenkamp Erg Lihoudi* komt in zicht. Ik verblijf hier de aankomende nacht in een tent onder een fonkelende sterrenhemel. Ik ben precies op tijd om me te installeren in een van de comfortabele tenten, op een zandduin te klimmen en de prachtige zonsondergang te zien.

’s Avonds zit ik met de andere bezoekers op kleden op de grond te wachten tot de tajine’s met vlees of groenten worden geserveerd. Later kijk ik vanuit de duinen naar de miljoenen sterren. Dit is een van de mooiste ervaringen in Marokko. Ik val in slaap met op de achtergrond de Berbermuziek bij het kampvuur en ben net op tijd wakker om een laatste glimp op te vangen van de zonsopkomst in de woestijn.

Tussenstop in Agdz

Na een simpel ontbijt brengt Muhammed me weer terug naar Zagora. Hier stap ik weer in de huurauto. Mijn man rijdt, ik ben ondertussen op zoek naar mooie tussenstops. Agdz is de bestemming, maar eerst volgen nog kilometers autoweg. De weg slingert lange kleine dorpjes met lemen huizen. Zo nu en dan zie ik een groep geiten die rondom een herder rondscharrelen, of staan er bijenkasten tussen plukjes grijsgroene beplanting – de heerlijke honing die ik hier overal geproefd heb.

De laatste tussenstop is de riad Dar Sofar*. Die is zo fijn, dat ik eigenlijk niets meer zie van Agdz zelf. De riad heeft een koud, maar heerlijk zwembad. Een tuin met ligstoelen, waar ik rustig een boek kan lezen. En de eigenaars van de riad zijn koks, en dus eet ik in de riad zelf.

De volgende ochtend volgt de laatste etappe van deze reis. Aan de rand van de weg lopen ezels, zwaarbeladen met waar. Marrakech komt in zicht, de dorpen liggen steeds dichter bij elkaar en het wordt drukker op de weg.

Afscheid van Marrakech

Riad Beldi*, dichtbij de souks, is de laatste riad waar ik deze reis overnacht. De mozaïeken en knusse zitjes maken deze plek een oase in de medina. Door de ligging binnen de stadsmuren wandel ik in een paar minuten naar het levendige deel van Marrakech.

Mijn reis door Marokko sluit ik af met een fietstocht. Fietsen in Marrakech is misschien niet het eerste waar je aan denkt in deze stad vol ezelskarren, brommers en smalle steegjes. Toch is het de leukste manier om de stad écht te leren kennen. Samen met een lokale gids trap ik door smalle steegjes en rumoerige souks. Ik fiets langs levendige markten en bezoek een traditionele bakkerij en een keramiekatelier. Vooral dat laatste is indrukwekkend. Ik sta met mijn neus bovenop een prachtig zellige keramiek.Het is indrukwekkend om te zien hoeveel vakmanschap en geduld er in elk patroon schuilt. Lees meer over mijn fietstocht door Marrakech en boek je eigen tour hier*.

Ik heb nog net genoeg tijd voor een bezoek aan de Jardin Majorelle en het Museum voor Islamitische Kunst, een van de kleurrijkste tuinen van Marrakech. De Franse kunstenaar Jacques Majorelle creëerde de tuin in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw. Een paar decennia later creëerde modeontwerper Yves Saint Laurent een unieke belevingswereld in deze botanische tuin. Met overvloedige waterpartijen, de hoge palmen en bamboe, en overal gebouwen en elementen in Majorelle-blauw.

Ik maak een laatste wandeling door de souks, en drink nog een muntthee bij Café des Epices, gelegen aan de kruidenmarkt in de medina. En dan, zit mijn rondreis door Marrakech er toch echt op.

Marokko

Marokko, wat een bestemming. Marrakech betoverde me, met de kleurrijke souks, de rijk versierde paleizen en riads, de dakterrassen met prachtig uitzicht over de stad. En Marokko is is prachtig en veelzijdig. Tijdens deze rondreis Marokko verkende ik de bijzondere staden Marrakech, Agdz en Zagora en maakte ik een tocht naar de Sahara. Onderweg bezichtigde ik verschillende Kasbah’s en genoot van het prachtige Atlasgebergte. Hoewel Marokko op nog geen 4 uur vliegen van Amsterdam ligt, stond ik gelijk in een compleet andere wereld. Je zintuigen worden aan alle kanten geprikkeld. Overal is iets te zien, te proeven of te beleven. Deze rondreis Marokko beviel zo goed, dat ik niet kan wachten om weer terug te gaan naar Marokko. En om alle ervaringen met jou te delen!

Praktische tips voor je bezoek aan Marokko

• Reisorganisatie Marokko: Een goede reisorganisatie voor een (familie)rondreis Marokko is bijvoorbeeld Riksja*, waar ik deze reis boekte.
• Visum voor Marokko: Als Europeaan heb je een geldig paspoort nodig wanneer je naar Marokko gaat, een identiteitsbewijs is niet voldoende. Als je maximaal 3 maanden in Marokko verblijft heb je geen visum nodig.
• Auto huren in Marokko: Een huurauto is de beste manier om rond te reizen. Ik raad je aan om een auto te huren in Marokko via SunnyCars*, dit deed ik ook in Marrakech. Te duur? Bekijk dan ook de aanbiedingen van DiscoverCars*. Tip: download offline kaarten op Google Maps en sla alle bestemmingen alvast op. Niet alleen handig in de auto, maar ook om in Marrakech je weg te vinden naar je riad.
• Beste reistijd Marokko: De beste tijd Marokko en de Sahara-woestijn te bezoeken, is tijdens de koelere maanden oktober tot april. Tijdens de zomermaanden, van juni tot en met september, loopt de temperatuur in Marokko flink op. Langs de kuststreek geniet je dankzij de zeewind van meer aangename temperaturen. 
• Eten en drinken in Marokko: De GGD adviseert om in Marokko voorzichtig te zijn met eten en drinken om reizigersdiarree te voorkomen. Er wordt aangeraden om water te zuiveren of flessen water te kopen. Ook is het advies om alleen goed doorbakken vlees en vis te eten, fruit zelf te snijden en rauw voedsel en ijsblokjes te vermijden.
• Fooien geven in Marokko: Het geven van fooi is gebruikelijk in Marokko. Ga uit van 5-10 dirhams per persoon per dag voor schoonmaak in het hotel, in restaurants zo’n 10% van de rekening en in cafés ongeveer 1 dirham per drankje. Ook is het gebruikelijk chauffeurs (75-100 dirhams per dag) en gidsen (100-150 dirhams per dag) een fooi te geven.
• Geld in Marokko: In Marokko betaal je met dirham (MAD). 10 dirham is ongeveer € 0,90 waard. In grote steden kan je vaak ook in euro’s betalen. In Marokko kun je bijna overal gewoon pinnen of met creditcard betalen, zorg er wel voor dat je altijd voldoende cash bij je hebt. Vergeet niet voor je op reis staat je bankpas om te zetten van ‘Europa’ naar ‘Wereld’. 

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Rondreis Marokko van Marrakech naar de Sahara verscheen eerst op Cultuur op reis.

Rondreis Thailand met een kind

Met zijn blonde haren trekt ons zoontje veel bekijks in Thailand. Regelmatig krijgt hij een aai over zijn bol of wordt hem wat te eten aangeboden. Tijdens de drie weken durende reis willen geregeld mensen een selfie met hem maken of videobellen met familie om ons zoontje aan hen te laten zien. Hij vindt al die aandacht geweldig! Als er niemand naar hem toe komt, zoekt hij zelf andere kinderen op in een speeltuin, loopt hand in hand met een gids of zwaait vrolijk naar andere mensen in het restaurant.

Maanden na de reis glunderen zijn ogen nog steeds als hij de filmpjes van het olifantenreservaat of de foto’s van de kleurrijke markten terugziet. Deze reis was niet alleen een hoogtepunt voor hem, maar ook voor ons. Overweeg jij ook een reis naar Thailand met een jong kind? Ik zeg: doen! Wij boekten deze reis via Better Places, een organisatie die samenwerkt met lokale reisexperts. Alles werd op maat gemaakt en volledig afgestemd op onze wensen. Wij vertellen je alles over deze bijzondere gezinsvakantie met mijn man en zoontje.

Aankomst in Bangkok

De eerste dag brengen wij rustig door in de buurt van het True Siam Rangnam Hotel. Op een paar minuten lopen ligt een klein stadspark – perfect om te acclimatiseren in de hitte. Vogels tsjirpen in de bomen, al zie je ze niet vaak, een varaan ligt aan de waterkant en glipt snel weg als wij dichterbij komen. Er is een fijne speeltuin, zodat ons zoontje even kan spelen. Hij geniet ervan en maakt meteen vriendjes. Wat meteen opvalt: hoe vriendelijk iedereen hier is, zeker voor kinderen.

Na een duik in het hotelzwembad (boek met kinderen sowieso altijd een hotel met zwembad) lopen we ‘s avonds naar een food market. Gelukkig heb ik Google Maps gedownload op mijn telefoon, anders zouden we het hotel nooit terugvinden in de wirwar van straatjes en stalletjes met eten en kleding. We lopen een stukje over een oude spoorbaan, ook hier wordt nog gekookt op branders en geïmproviseerde keukentjes. Onze favoriet? Mango sticky rice. En zeker die ook van ons zoontje, Het wordt een gerecht waar we samen tijdens de hele reis van blijven genieten.

Fietsen door Bangkok

De volgende ochtend fietsen we door de drukke straten van Bangkok, het is een fantastische manier om de stad te verkennen. Bij Co van Kessel kun je zelfs met een jong kind op pad: zij zorgen voor een fietsstoeltje. We zigzaggen door de nauwe steegjes van Chinatown en hebben soms het idee dat we bijna bij mensen het huis binnenfietsen. Flesjes water worden onderweg aangereikt door een vrouw die met haar zoontje voor het huis zit. Bij de Pak Khlong Talat-markt stallen we de fietsen en lopen langs de vele kraampjes.

De gids koopt ondertussen bakjes vol fruit voor de groep zodat iedereen iets kan proeven – ons zoontje krijgt van haar steeds een extra stukje toegestoken. Gebrande appel, pomelo, koekjes van gepofte maïskorrels met karamel. Wij bewonderen ondertussen de Phuang Malai die op de bloemenmarkt verkocht worden, kleurrijke bloemenkransen die als offer worden gebruikt.

We verlaten Chinatown en steken de Chao Phraya rivier over. Iets later parkeren we de fiets bij het boeddhistisch tempelcomplex Wat Prayurawongsawas Worawihan. Waar wij de tempel sereen, maar indrukwekkend vinden, is voor ons zoontje het voeren van de schildpadden bij de tempel een hoogtepunt. Schaterlachend zit hij op zijn hurken naast het water en steekt een stokje met fruit naar de schildpadden.

Grand Palace en Wat Phra Kaew

Nog zo’n must-see als je in Bangkok bent is het Grand Palace, ooit de koninklijke residentie. Op het terrein vind je het tempelcomplex van Wat Phra Kaew, een van de meest heilige plekken in Thailand waar het beroemde beeld van de smaragdgroene Boeddha staat. De architectuur alleen al is magisch, het zonlicht weerkaatst op de tegeltjes. Bij de tempel zelf is het beklemmend warm en druk, we schuifelen voorbij de Boeddha. We zijn blij dat we vroeg op de ochtend hier zijn en we duiken even het museum in, heerlijk in de airco, waar we meer leren over de restauratie van de tempels en gebouwen.

Tip: Op de website van Yvonne van der Laan vind ik altijd handige tips, zoals ook deze blog over Bangkok met kinderen

Songkran vieren in Thailand

Hierna gaan we snel weer de straat op. We zijn precies op het juiste moment in Thailand, nu Songkran wordt gevierd, het traditionele Thaise Nieuwjaar. Songkran wordt ook wel ‘feest van het water’ genoemd. Drie dagen lang verandert het hele land in één groot waterfestijn en gooi je elkaar nat met water als gelukswens. Iedereen, van jong tot oud, doet mee en ook als je in een tuktuk zit word je niet ontzien. Ons zoontje wordt continu betrokken in watergevechten – I think he’s so cute, roept een jongen die met mijn zoontje in een watergevecht verwikkeld is.

Mae Klong Train Market

De volgende ochtend rijden we Bangkok uit, we genieten volop van de laatste dag Songkran, het Thaise nieuwjaarsfestival. Mensen zitten in de laadbak van pick-up trucks, gewapend met waterpistolen of een grote ton water. Langs de weg staan kinderen klaar om voorbijgangers nat te spuiten. Zelfs op de snelwegen staan mensen opgesteld, waardoor de chauffeur soms flink op de rem moet trappen om een waterzuil te ontwijken.

We zijn onderweg naar de bekende Mae Klong Train Market. Souvenirs, fruit, alles ligt hier uitgestald op het spoor. Om twee minuten voor negen wordt er ineens iets omgeroepen. Snel worden de kraampjes aan de kant geschoven, lakens worden over de waar gegooid en toeristen naar de zijkant van het spoor gedirigeerd. “You step over the red line and you’ll die”, wordt er half grappend gezegd. Maar je moet wel echt aan de kant, want we horen getoeter en daar komt de trein de bocht om. Ons zoontje vind het eerst wat spannend, maar kijkt met grote ogen toe hoe de trein langzaam voorbijrijdt en de markt weer opgebouwd wordt. In de auto vertelt hij alles aan zijn knuffel “toet toet”, “wauw” en een hoop gebrabbel.

Floating Market Damnoen Saduak

Redelijk in de buurt ligt ook de Floating Market Damnoen Saduak. Als je de verhalen hoort koop je hier authentieke, lokale delicatessen en souvenirs. Wij weten niet of deze plek de reputatie waar maakt . Het eerste stuk op de boot is leuk, maar al snel valt ons op dat het vooral goedkope souvenirs zijn die je hier vindt, en dat er ook niet het beste fruit wordt verkocht. De verkopers hebben een stok met een haak en trekken de voorbij varende boten naar zich toe, ook als je niets wil kopen. Iets verderop zien we een bord met de mededeling dat je op de foto kunt gaan met een lemur, slang of tijger. De vrouw die erbij staat houdt een grote, witte slang vast. Wereldberoemd, dat kan zo zijn, maar wat ons betreft is dit een plek om over te slaan. Wij reizen door naar het Royal River Kwai Resort, dat overigens wél een echte aanrader is!

Bridge over the River Kwai

Ontegenzeggelijk een indrukwekkend moment tijdens de reis is het bezoek aan de Bridge over the River Kwai en het bijbehorende oorlogsmuseum. In het museum lezen we meer over de bouw van de 300 kilometer lange spoorbaan. De persoonlijke bezittingen die later zijn opgegraven vertellen de verhalen van de gevangenen die hier leefden, werkten en soms gestorven zijn onder erbarmelijke omstandigheden.

De brug is in 1945 gebombardeerd, nadat meer dan honderdduizend mannen hun leven lieten bij de bouw van de dodenspoorlijn. Velen liggen begraven op de begraafplaats bij het museum, al valt op dat dit vooral de Amerikanen, Australiërs en Nederlanders zijn. De Aziatische gevangenen die hier stierven hebben geen graf of plekje op de officiële begraafplaats gekregen. Voor kleine kinderen is dit museum misschien minder geschikt – we zijn blij dat ons zoontje voorlopig nog even niets begrijpt van de gruwelijke dingen die zich hier hebben afgespeeld- maar het biedt wel een belangrijke kijk op de geschiedenis.

Death Railway

Later nemen we het boemeltreintje over de Death Railway. Deze spoorlijn begint waar de beruchte Birma Spoorlijn ophoudt. We reizen zo’n 30 kilometer met de trein naar Thakilen, en we kregen vooraf al een goede tip van onze gids: “zorg ervoor dat je rechts zit, in de rijrichting van de trein, want dan heb je het beste uitzicht”. En dit klopt helemaal. Met de dieseltrein rijden we tussen de hennepvelden door, de trein passeert kleine gehuchten. Het kaartje dat nog ouderwets geknipt wordt door de conducteur is favoriet bij de kleine, wij genieten vooral van het prachtige uitzicht, zeker wanneer we in de bocht ver vooruit kunnen kijken en de trein op het smalle spoor balanceert.

Overnachten op de River Kwai

Nog onder de indruk van het museum volgen we de loop van de River Kwai. Eerst met de auto, daarna stappen we over op een longboat. Vannacht verblijven we namelijk in drijvende hutten op de rivier. Het is opletten, met een dreumes die ook het water in wil. Zeker als hij zijn ouders om en om in het water ziet springen om zich door de stroming mee te laten voeren, om bij het laatste hutje weer uit het water te klimmen. Onze kleine waterrat rommelt wat in de tas en komt met zijn eigen zwemvest naar ons toe gelopen. Slim is hij wel, maar we laten hem toch maar niet het water in. Dat bewaren we tot een volgend bezoek, want hier komen we zeker nog eens terug.

Om ons zoontje af te leiden van het water lopen we het bruggetje naar de oever op en wandelen een stuk met hem de natuur in. Tussen de bananenbomen staat een olifant, hij hoort bij het Mon dorp dat wij willen verkennen. Bij de tempel, behoorlijk groot voor de paar hutten die hier zijn, scharrelen twee monniken tussen de tempels en voeren de kippen. Ze lachen en zwaaien, en ons zoontje krijgt rijstkoekjes aangeboden.

’s Avonds eten we uitgebreid op het terras voor de hutten. Met het geklots van water op de achtergrond, zo nu en dan het gekraak van het hout van de hutten, en een cocktail in de hand voelt het als pure rust. Het is een beetje spannend met een klein kind, zo op het water, maar wat een heerlijke plek.

Erawan watervallen

Weer terug aan wal besluiten we dat het een goed idee is om de Erawan watervallen te bezoeken in het Erawan Nationaal Park. Even afkoelen in het water. De watervallen bestaan uit zeven terrassen, elk met kristalhelder water, en een wandelpad kronkelt steeds hoger de berg op. Hoe hoger je komt, hoe rustiger en koeler het wordt en hoe mooier de waterval. Ons zoontje genoot van het water – en van de vissen die speels aan zijn voeten knabbelen.

Wat ons opvalt: om afval in het park te voorkomen mag je na de eerste twee terrassen geen eten meer meenemen. Dit moet je in deposit afgeven. Elke plastic fles die je mee wil nemen moet je laten merken en hiervoor een deposit van twintig baht afgeven, die je na je wandeling weer kunt ophalen. Een heel gedoe, maar het helpt. Na dit punt zien we nergens afval liggen.

Eeuwenoud Ayutthaya

Na een tussenstop in Bang Pa-In, het zomerpaleis dat werd gebruikt door koning Chulalongkorn, Rama V, komen we aan in Ayutthaya. Deze voormalige hoofdstad van Siam (1350–1767) werd door maar liefst 33 koningen gebouwd en staat vol met tempels, paleizen en monumenten. Hoewel de stad in 1767 door de Birmezen werd verwoest, blijft het Ayutthaya Historical Park een indrukwekkende plek. Het staat niet voor niets op de Unesco-Werelderfgoedlijst. Eén van de bekendste gebouwen is de Wat Phra Sri Sanphet, misschien wel de belangrijkste tempel in Ayutthaya.

We zien eekhoorns dartelen tussen de ruïnes en bewonderen de beroemde Boeddha die wordt omarmd door boomwortels. Ayutthaya is magisch, en we hadden hier graag langer willen blijven. Maar de nachttrein naar Chiang Mai wacht. Lees alles over mijn ervaring met de nachttrein in Thailand.

Met de nachttrein naar Chiang Mai

Omdat we liever geen binnenlandse vluchten nemen, kiezen we voor de nachttrein. Onze zorgen dat het chaotisch zou zijn, blijken onterecht. Bij aankomst op het station zien we op de schermen de verwachte aankomsttijd van onze trein al staan. Precies op tijd, dus we hebben nog tijd om een Pad Thai te eten. Wanneer trein 9 in aankomst is vraagt een conducteur naar de kaartjes en dirigeert iedereen naar het juiste plekje op het perron. De trein stopt precies voor onze neus en binnen een minuut is iedereen ingestapt.

De conducteur helpt ons om de tassen de trein in te tillen en eenmaal in de trein blijkt dat de bedden al zijn opgemaakt. De stewards in de trein zijn dol op ons zoontje. Hij mag mee op ontdekkingstocht door de coupés en kijkt zijn ogen uit. Zelf wanneer hij in bed ligt schuift hij steeds de gordijntjes open om naar buiten te kijken. Er is dan ook genoeg te zien. Bij elk station dat de trein passeert, zien we mensen die nog aan het koken zijn, tot het langzaam overal donker wordt en ook wij gaan slapen.

Wakker worden in Chiang Mai

We worden wakker vlak voor de trein het station van Chiang Mai binnenrijdt. Deze historische stad was onderdeel van het koninkrijk Lanna. Het is een stad vol tempels, merken we al snel. Niet alleen in het centrum van de stad zijn er al 36 te vinden, ook in de omgeving van Chiang Mai stikt het van de tempels (wats).

Chiang Mai is klein, het historische centrum beslaat een goede vierkante kilometer, ons (overigens prachtige) hotel ligt hier midden in. Na een paar dagen rondstruinen hebben we dus veel van de tempels bezocht. Een ander hoogtepunt van Chiang Mai is China Town, en de grote overdekte markt hier. We kopen gebakken banaan in bananenblad, mangosteen en heerlijke Khanom Buang – Thaise kokospannenkoekjes. En als we naar de kelder lopen snappen we direct waarom overal een weeïge vislucht hangt. Rijen vol met gedroogde vis, die slaan we toch maar over.

Naar het Dak van Thailand

Met een transfer reizen we naar Doi Inthanon, ook wel het Dak van Thailand genoemd, het hoogste punt van het land op 2.565 meter boven zeeniveau. Maar eerst nemen we een kijkje bij de prachtige Wachirathan-waterval, een van de hoogtepunten van het Doi Inthanon Nationaal Park. De dreumes kan heerlijk zelf rondlopen, zo nu en dan aan de hand van de gids.

Ook stopt de chauffeur bij een dorp van de Karen-gemeenschap. We drinken de koffie die hier wordt verbouwd en geroosterd. Want waar hier eerst veel opium werd verbouwd, is dat tegenwoordig koffie. Hoewel het maar een klein dorpje is, de kippen en varkens scharrelen tussen de huizen, is er een school. En jongeren die vertrekken om in de stad te gaan studeren, komen vaak terug naar het dorp om vervolgens als Park Ranger in het nationaal park te werken. Zo blijft het dorp leven.

Op de terugweg naar Chiang Mai bezoeken we nog snel de King and Queen Chedi’s, twee prachtige pagodes die zijn gebouwd ter ere van de voormalige koning en koningin van Thailand. Rondlopend tussen de rododendron in de tuinen rondom de pagodes, hebben we prachtig uitzicht op de vallei beneden ons.

Op zoek naar de olifant

Over een kronkelende weg rijden we een dag later de bergen in, naar de olifantenopvang ChangChill. Het is een bijzondere plek, want ChangChill is een van de weinige écht verantwoorde olifantenopvangcentra in Thailand. Olifanten zwerven door de vallei en samen met een gids gaan we naar ze op zoek. Ons zoontje vindt het geweldig, wanneer hij oog in oog staat met een olifant. Het is van een afstandje, maar nog steeds is hij zwaar onder de indruk. Het is mooi om te zien dat de olifanten hier een goed leven hebben, en het is een van de hoogtepunten van deze reis. Lees een uitgebreide blog over ChangChill op Avontuur op Reis.

Monks Trail

De tempel Wat Phra That Doi Suthep is de bekendste tempel van Chiang Mai, en we besluiten dat we hier ook naartoe willen gaan. Wandelend, wel te verstaan, want je zou over de Monks Trail naar de tempel moeten kunnen lopen – genoemd naar de monniken die deze tocht geregeld maken. En dus gaan we op pad, met ons zoontje in de draagzak. We lopen door het bos en volgen de kleurrijke vlaggen die om de zoveel meter in de bomen hangen. Halverwege de route komen we uit bij Wat Pha Lat. De oude tempel, genesteld in de bergen, is een oase van rust.

Omdat de rest van het pad is afgesloten vanwege de hoge kans op natuurbranden die er momenteel is, en de smog het mooie uitzicht vanaf de tempel Wat Phra That Doi Suthep toch onmogelijk maakt, besluiten we dat Wat Pha Lat voor vandaag de eindbestemming wordt. Dat is niet erg, want dit is misschien wel een van de meest unieke tempels in Chiang Mai.

Koh Chang

Inmiddels hebben we al heel wat van Thailand gezien, alleen nog geen strand. We reizen dus de volle lengte van het traject, van Chiang Mai naar Bangkok, weer terug met de trein. Hierna nemen we een transfer naar het eiland Koh Chang. Het staat ook wel bekend als olifanteneiland (Koh = eiland en Chang= olifant), omdat het eiland de vorm heeft van een olifantenkop. 

Resorts liggen hier uitgestrooid over de kustlijn van Koh Chang. De kustweg herbergt volop restaurantjes, 7-Eleven supermarkten en barretjes. Hier eten ik iedere dag, en de groene curry met tofu, Thaise aubergine en Thaise basilicum is favoriet. Op het eiland is het vooral ook tijd voor ontspanning, en dus liggen we een groot deel van de tijd in zee of in het bizar fijne zwembad van het hotel. Het zwembad is met alle glijbanen populair bij de kinderen, ook die van ons. Voordeel is dat er hierdoor niemand op het strand zit en wij hier dus ook in alle rust kunnen zwemmen. Vanaf het strand hebben we uitzicht op Khlong Prao Beach, en net achter een rots verstopt zit Kai Bae Beach.

Wandeling naar Khlong Phlu Waterval

Koh Chang is bergachtig en ligt in een groen tropisch regenwoud, één van de oudste in Thailand. We besluiten een hike te maken naar de Khlong Phlu Waterval, die relatief dicht bij het resort ligt. We zijn weer echte Nederlanders, en zijn een van de weinigen die naar het nationale park lopen in plaats van een tuktuk te nemen. Oppassen blijft het wel. We hebben een wandelroute gevonden via Komoot, maar wanneer we een bord spotten met de tekst ‘Danger Elephant – Do not enter’ maken we toch maar een omweg. En inderdaad zien we iets verderop olifanten los lopen.

Gelukkig vinden we na wat rondvragen een alternatieve route en lopen we naar de waterval. Het pad kronkelt dwars door het oerwoud. We lopen over trappen in de rotsen, spotten steeds mooie hagedissen en vlinders en ondanks dat de waterval buiten het regenseizoen niet heel indrukwekkend is, draait de fotocamera overuren. Wanneer we een van de informatiebordjes langs het pad proberen te ontcijferen, horen we geritsel boven ons. Ineens valt er iets naast ons op de grond. Of is het gegooid? Tussen de bladeren blijkt een grote groep apen te zitten, ze maken flink lawaai. Mijn zoontje roept net zo hard terug en glundert van oor tot oor. Hier zijn we toch voor naar Thailand gereisd?

Rondreis Thailand met een jong kind?

Doen! Thailand is een ontzettend toegankelijk land, en de Thai zijn gek op kinderen. Ons zoontje werd overal aangesproken, betrokken bij Songkran, kreeg op straat overal eten aangeboden. Hij had de tijd van zijn leven en nog steeds kijken we samen naar filmpjes van de olifanten, de apen, de ritjes door Bangkok. En wijzelf? Natuurlijk is het lastiger om uitgebreid uit eten te gaan en de meerdaagse jungle trekking hebben we bewaard voor een volgende reis. Maar verder? Eigenlijk hebben we de reis niet heel anders gepland dan we zonder kind zouden hebben gedaan. We hebben als gezin steden verkend en door de jungle gelopen, tempels bezocht en wildlife gespot, genoten van streetfood en gedobberd in zee. Dit is een reis die we zo weer zouden maken.

Tips rondreis Thailand met kinderen

• Voorbereiding: ga naar de GGD voor de benodigde vaccinaties en check bij het consultatiebureau of jouw kind bij aanvang van de reis alle vaccinaties van het Rijksvaccinatieprogramma al heeft gehad.
• Wandelwagen en draagzak: een opvouwbare wandelwagen is wel zo handig in het warme klimaat. Gebruik de draagzak alleen voor wandelingen in koelere gebieden.
• Stoelverhoger: een opblaasbare stoelverhoger is handig en veilig in auto’s en taxi’s, en ook te gebruiken in restaurants.
• Bedtent: kinderbedjes waren niet in alle hotels beschikbaar. Je kunt overwegen een opblaasmatras mee te nemen, of een bedtent die ook beschermt tegen muggen.
• Babyvoeding: luiers en melkpoeder zijn makkelijk verkrijgbaar in 7-Eleven supermarkten, net als pakjes (plantaardige) melk, let wel op het vaak hoge suikergehalte. Potjes babyvoeding zijn niet verkrijgbaar. Neem er een paar mee, wel zo handig mocht je kind geen curry willen eten.
• Streetfood: kies vegetarische opties om risico’s op voedselvergiftiging te verkleinen. Mango sticky rice, kokosnoot, Khanom Buang met banaan en fruitsmoothies zijn kindvriendelijke favorieten.
• Taxi: zien taxichauffeurs je met een kinderwagen lopen? Dan willen ze je waarschijnlijk een hogere ritprijs aansmeren. Maak gebruik van de app Grab, of zorg dat je een taxi vindt die op de meter wil rijden.
• Nachttrein: de nachttrein is comfortabel, zelfs met jonge kinderen. Kies dan wel voor de luxe (maar alsnog heel betaalbare) trein. Deze trein heeft airco en stopcontacten waar je een Europese stekker in kunt steken, en je kunt aan boord eten kopen. Jonge kinderen die bij jou in bed slapen, mogen gratis mee zonder eigen ticket.

Thailand met kinderen? Gewoon doen. Het is een avontuur voor het hele gezin!

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.

Het bericht Tempels en tuktuks: onze rondreis Thailand met een jong kind verscheen eerst op Cultuur op reis.