Een wandeling door het Groot Begijnhof in Leuven

In Nederland en Noord-Frankrijk kom je er een aantal tegen, maar eigenlijk zijn de Begijnhoven een typisch Vlaams fenomeen. Zo heeft ook Leuven haar eigen ‘mini-stad in een stad’. Wandelend door Leuven kom ik via een toegangspoort terecht in een prachtig gerestaureerde historische wijk met een tiental smalle straten. Ik zie rode bakstenen huizen met blauwe deuren. Achter de daken vang ik een glimp op van de torenspits van het Convent van Chièvres en op de achtergrond hoor ik zachtjes de Dijle die dwars door het hof stroomt. Een stukje pure rust midden in de stad.

Het Groot Begijnhof in Leuven

De begijnen of béguines waren ongehuwde vrouwen die hun leven richtten tot God zonder zich hierbij terug te trekken uit de wereld. Ze wijdden zich aan gebed, arbeid en zorg voor de zieken. In de dertiende eeuw richtten ze begijnhoven op. Kleine hofjes met huizen en kerken, gebouwd in een typisch Vlaamse stijl. De béguines die hier woonden waren vrij om te komen en gaan in de samenleving of zich tijdelijk terug te trekken uit de gemeenschap.

In Leuven vestigden de religieuze vrouwen zich net buiten de toenmalige stadsomwalling, aan de oevers van de Dijle. Het lijkt of er in die honderden jaren niets is veranderd. De middeleeuwse vakwerkhuizen zijn een lust voor het oog. De meeste werden gebouwd tussen 1630 en 1670, in warmrode baksteen en met natuurstenen kozijnen rond de kleine raampjes, soms voorzien van trapgevels en typische kleine dakkapellen. Zo nu en dan siert een klein beeldhouwwerkje de gevel of valt je blik opeens op een pleintje of groen park.

Begijnen en studenten

Tijdens de hoogdagen van het Begijnhof in de zeventiende eeuw woonden er zo’n 300 begijnen, maar onder de Franse bezetting werden de religieuze hoven afgeschaft. Tegenwoordig loop je er vooral studenten tegen het lijf. De Katholieke Universiteit van Leuven, de oudste nog bestaande katholieke universiteit ter wereld, kocht in 1962 het complex op en liet het prachtig restaureren. Nu wonen er studenten, gastprofessoren en onderzoekers uit alle werelddelen. Je komt er dan ook volop studenten tegen wanneer je door de pittoreske straatjes wandelt, ver buiten de drukte van de stad.

Ook valt me op dat op de deuren of op de gevels van de huisjes namen staan. Pas in de Napoleontische tijd kregen huizen namelijk huisnummers toebedeeld. Tot die tijd herkende je de huizen door de naam die op de gevel vermeld stond. De huizen in het Groot Begijnhof droegen namen van heiligen of verwijzingen naar het Oude of het Nieuwe Testament. Struin je door het hof dan zie je deze namen nog steeds op de deuren en gevels vermeld. Zo zie je er huis Sint-Gertrudis van Nijvel, de beschermheilige tegen ratten en muizen.

Bijzondere studentenhuizen zijn het. Niet veel studenten kunnen gezegd hebben dat zij ooit in UNESCO-Werelderfgoed woonden! In 1998 werden namelijk dertien Vlaamse begijnhoven ingeschreven op de Werelderfgoedlijst van Unesco. Zo ook het Leuvense Groot Begijnhof. Het was altijd al een plaats met een rijk verleden, maar sindsdien vormt het ook een echte trekpleister voor toeristen. Op iedere straathoek lijkt nog een bijzondere herinnering in de lucht te hangen, aan de Begijnen die hier eeuwen geleden woonden.

Het Klein Begijnhof van Leuven

Leuven telt nog een begijnhof, het Kleine Begijnhof dat ooit net buiten de eerste poorten van de stad lag, vlakbij de Sint-Geertruiabdij. Het doet zijn naam eer aan en bestaat uit slechts een dertigtal huizen in traditionele Vlaamse stijl: niet meer dan een straat en twee doodlopende steegjes. Hoe klein ook, dit hofje laat een grote indruk achter. Helderwitte huisjes met blauwe deuren aan straten die bestaan uit ongelijke, vervaarlijke kasseien.