Een rondreis door Marokko is een ontdekkingstocht langs eeuwenoude steden, over bergpassen en door eindeloze woestijnen. Vanuit het bruisende Marrakech steek ik via de slingerende Tizi n’Tichka-pas het indrukwekkende Atlasgebergte over. Achter elke bocht verschijnen berberdorpen die opgaan in het landschap, totdat de lemen vesting Aït-Ben-Haddou opduikt. Daarna reis ik verder naar Zagora, waar ik de Sahara intrek en een nacht doorbreng in een woestijnkamp onder een fonkelende sterrenhemel. Via de groene palmen oases rond Agdz keer ik terug naar Marrakech. Een reis vol kleuren, geuren en contrasten – met avontuur en cultuur op elke kilometer.
Rondreis Marokko
Marokko staat al jarenlang op mijn wensenlijst, en tijdens deze reis van bijna twee weken ontdek ik hoe ongelooflijk veelzijdig het land is – terwijl ik er nog maar een fractie van heb gezien. Bergpassen, eeuwenoude ksour en dramatische woestijnlandschappen wisselen elkaar in razend tempo af. Samen met mijn man en zoontje begin ik mijn avontuur in het bruisende Marrakech, rijd over de indrukwekkende Tizi n’Tichka-pas, dwaal door de lemen straatjes van Aït-Ben-Haddou en laat me uiteindelijk overdonderen door de zandduinen van de Sahara.
Ronddwalen door Marrakech
Mijn reis start in Marrakech en de eerste dagen neem ik de tijd om de stad te verkennen. Met een petit taxi ga ik op weg naar Riad Shemsi*. De riad ligt in de medina, het ommuurde en oudste gedeelte van de stad dat op de Unesco-werelderfgoedlijst staat, en dat betekent dat ik de laatste meters naar de riad te voet afleg. In de riad krijg ik direct muntthee en koekjes aangeboden, een voorbode van de vriendelijkheid die ik overal in Marokko zal tegenkomen. Ik kijk met open mond naar de prachtige mozaïeken en knusse zitjes aan het zwembad, en kijk iets later vanaf het dakterras uit over de stad.
Marrakech ademt geschiedenis en cultuur. Met mijn zoontje aan de hand wandel ik vanuit de riad op mijn gemakje naar het beroemde Djemaa el Fna plein. Ik struin door de souks, waar handgemaakte tapijten, geurige kruiden en prachtig aardewerk uitgestald liggen. Meteen word ik ondergedompeld in kleuren, geuren, indrukken.
Een rustpunt vind ik in Le Jardin Secret, een elegant 19e eeuws paleiscomplex met traditionele islamitische tuinen. Het is een oase van rust, waar ik wandel tussen de waterpartijen, palmbomen en heggetjes van geurende rozemarijn. Iets later ontdek ik de Ben Joesoef Madrassa, vroeger de grootste islamitische universiteit in Marokko. Uren kan ik wel kijken naar de Marokkaanse architectuur met haar symmetrie en mozaïeken met ingewikkelde patronen.
Tizi n’Tichka: de mooiste bergpas van Marokko
Vanuit Marrakech reis ik verder per auto. Ik haal mijn huurauto op en laat al snel het drukke verkeer van de stad achter me. Het is even wennen als je de drukke stad uit rijdt, maar eenmaal buiten Marrakech wordt het al snel rustig op de weg. Ik heb een lange weg voor de boeg en rustig rijd ik richting Ouarzazate en het Atlasgebergte. De Tizi n’Tichka-pas slingert zich een weg door de bergen. Het is de hoogste bergpas van Marokko en dat betekent dat iedere haarspeldbocht weer een nieuw uitzicht onthult – hoe cliché het ook klinkt. Langs de route liggen kleine Berberdorpjes tegen de steile hellingen geplakt.
Boven op de bergpas liggen nog wat restjes sneeuw. Ik stop onderweg bij een klein kraampje voor een glas muntthee en een lunch. Iets later volgt de eerste politiecontrole van deze reis. Ik was er al voor gewaarschuwd, in Marokko word je vaak aan de kant van de weg stilgezet door de politie. Gelukkig kan ik na een kort gesprekje en het controleren van alle papieren weer verder.
Eeuwenoud Aït-Ben-Haddou
Halverwege de route naar de woestijn ligt Aït-Ben-Haddou, een van de best bewaarde ksour in Marokko. Dit versterkte dorp bestaat uit een groep uit leem opgetrokken huizen omgeven door hoge muren, het lijkt zo uit een film te komen. En dat klopt, want dit UNESCO-werelderfgoed diende als decor voor films en series als Gladiator en Game of Thrones. De ksour zelf is overgenomen door mannen die in kleine winkeltjes sieraden, kleding en andere snuisterijen verkopen. Ik wandel door de smalle steegjes en klim naar het hoogste punt voor een magisch uitzicht. Net zo mooi is het uitzicht overigens vanaf Dar Mouna*, mijn hotel met een buitenzwembad en een terras met uitzicht op de kasba.
Het is een mooi beeld. Aït-Ben-Haddou of de duinen van de Sahara-woestijn, met op de voorgrond kamelen. Maar er schuilt flink wat leed achter het ideale plaatje. Aan het einde van de dag worden de voorpoten van de kamelen dubbelgevouwen en strak vastgebonden. De dieren kunnen zo alleen nog strompelen of op hun voorpoten vooruit schuiven. Ze worden pas losgemaakt wanneer er een volgende groep arriveert. Op een kameel rijden in Marokko? Liever niet, dus. Of je moet zeker weten dat het een organisatie is die goed met de dieren omgaat.
Zagora, aan de rand van de Sahara
Er wacht me een lange rit naar Zagora, halverwege stop ik in Agdz voor een tajine met groenten en een wortelsalade. Hierna ga ik verder. Ik rijd tussen ontelbaar veel groene palmbomen, kinderen zwaaien naar de auto, ezeltjes met waren op hun rug sjokken langs de weg. Ik zie het ene na het andere stalletjes waar keramiek wordt verkocht, naast bijzondere stenen en kristallen uit de bergen.
Wanneer ik verder rijd naar Zagora wijst alles erop dat ik dichter bij de woestijn kom. Lage heuvels met losse grijszwarte stenen, als een maanlandschap. Eenmaal in Zagora zie ik het een bord met de tekst ‘Tombouctou 52 jours’. Dit bord verraadt dat het ooit 52 dagen duurde om per kameel in Timboektoe te komen. Ik ben nu écht aan de rand van de Sahara.
Met het vooruitzicht dat ik over een kleine 24 uur midden in de woestijn ben, neem ik nog een duik in het onverwarmde en dus ijskoude zwembad van mijn hotel (Kasbah Sirocco)*. Hierna verken ik Zagora. Ik merk direct dat het een armere streek is. Voor het eerst deze reis word ik echt aangeklampt met de vraag om geld.
Het keramiek van Tamegroute
De volgende middag word ik opgehaald bij mijn hotel. De huurauto is niet geschikt om mee de woestijn in te gaan, dus ik ga verder met 4×4 én gids Muhammed. Hij brengt ons naar het nomadenkamp, en hij stopt eerst in het dorp Tamegroute, in de vallei van de rivier de Draa. In het Tamazigh betekent de naam Tamegroute ‘Laatste Plaats Voor de Woestijn’, maar bekend is de eeuwenoude kasba vooral om het groene geglazuurde keramiek dat hier wordt gemaakt.
In de pottenbakkerij krijg ik een korte uitleg. De klei wordt gemend met water, vervolgens wordt het aardewerk met de hand vormgegeven. Na een paar dagen drogen in de zon wordt het afgewerkt met koper om de groene glazuur te krijgen die zo typisch is voor aardewerk hier. Het keramiek is prachtig – ik kan niet nalaten een paar stuks te kopen. Het is een prachtige eeuwenoude ambacht, maar het het bezoek aan deze kasba laat je wel zien hoe de werkomstandigheden achter het glanzende keramiek zijn.
Sahara, slapen tussen de zandduinen
Dan brengt Muhammed ons naar het kamp. Na een paar uur rijden stuurt hij van de weg af, recht het zand van de Sahara-woestijn in. Op snelheid rijden we over de zandduinen heen – vooraf mijn zoontje heeft de tijd van zijn leven. Het nomadenkamp Erg Lihoudi* komt in zicht. Ik verblijf hier de aankomende nacht in een tent onder een fonkelende sterrenhemel. Ik ben precies op tijd om me te installeren in een van de comfortabele tenten, op een zandduin te klimmen en de prachtige zonsondergang te zien.
’s Avonds zit ik met de andere bezoekers op kleden op de grond te wachten tot de tajine’s met vlees of groenten worden geserveerd. Later kijk ik vanuit de duinen naar de miljoenen sterren. Dit is een van de mooiste ervaringen in Marokko. Ik val in slaap met op de achtergrond de Berbermuziek bij het kampvuur en ben net op tijd wakker om een laatste glimp op te vangen van de zonsopkomst in de woestijn.
Tussenstop in Agdz
Na een simpel ontbijt brengt Muhammed me weer terug naar Zagora. Hier stap ik weer in de huurauto. Mijn man rijdt, ik ben ondertussen op zoek naar mooie tussenstops. Agdz is de bestemming, maar eerst volgen nog kilometers autoweg. De weg slingert lange kleine dorpjes met lemen huizen. Zo nu en dan zie ik een groep geiten die rondom een herder rondscharrelen, of staan er bijenkasten tussen plukjes grijsgroene beplanting – de heerlijke honing die ik hier overal geproefd heb.
De laatste tussenstop is de riad Dar Sofar*. Die is zo fijn, dat ik eigenlijk niets meer zie van Agdz zelf. De riad heeft een koud, maar heerlijk zwembad. Een tuin met ligstoelen, waar ik rustig een boek kan lezen. En de eigenaars van de riad zijn koks, en dus eet ik in de riad zelf.
De volgende ochtend volgt de laatste etappe van deze reis. Aan de rand van de weg lopen ezels, zwaarbeladen met waar. Marrakech komt in zicht, de dorpen liggen steeds dichter bij elkaar en het wordt drukker op de weg.
Afscheid van Marrakech
Riad Beldi*, dichtbij de souks, is de laatste riad waar ik deze reis overnacht. De mozaïeken en knusse zitjes maken deze plek een oase in de medina. Door de ligging binnen de stadsmuren wandel ik in een paar minuten naar het levendige deel van Marrakech.
Mijn reis door Marokko sluit ik af met een fietstocht. Fietsen in Marrakech is misschien niet het eerste waar je aan denkt in deze stad vol ezelskarren, brommers en smalle steegjes. Toch is het de leukste manier om de stad écht te leren kennen. Samen met een lokale gids trap ik door smalle steegjes en rumoerige souks. Ik fiets langs levendige markten en bezoek een traditionele bakkerij en een keramiekatelier. Vooral dat laatste is indrukwekkend. Ik sta met mijn neus bovenop een prachtig zellige keramiek.Het is indrukwekkend om te zien hoeveel vakmanschap en geduld er in elk patroon schuilt. Lees meer over mijn fietstocht door Marrakech en boek je eigen tour hier*.
Ik heb nog net genoeg tijd voor een bezoek aan de Jardin Majorelle en het Museum voor Islamitische Kunst, een van de kleurrijkste tuinen van Marrakech. De Franse kunstenaar Jacques Majorelle creëerde de tuin in de jaren ’20 en ’30 van de vorige eeuw. Een paar decennia later creëerde modeontwerper Yves Saint Laurent een unieke belevingswereld in deze botanische tuin. Met overvloedige waterpartijen, de hoge palmen en bamboe, en overal gebouwen en elementen in Majorelle-blauw.
Ik maak een laatste wandeling door de souks, en drink nog een muntthee bij Café des Epices, gelegen aan de kruidenmarkt in de medina. En dan, zit mijn rondreis door Marrakech er toch echt op.
Marokko
Marokko, wat een bestemming. Marrakech betoverde me, met de kleurrijke souks, de rijk versierde paleizen en riads, de dakterrassen met prachtig uitzicht over de stad. En Marokko is is prachtig en veelzijdig. Tijdens deze rondreis Marokko verkende ik de bijzondere staden Marrakech, Agdz en Zagora en maakte ik een tocht naar de Sahara. Onderweg bezichtigde ik verschillende Kasbah’s en genoot van het prachtige Atlasgebergte. Hoewel Marokko op nog geen 4 uur vliegen van Amsterdam ligt, stond ik gelijk in een compleet andere wereld. Je zintuigen worden aan alle kanten geprikkeld. Overal is iets te zien, te proeven of te beleven. Deze rondreis Marokko beviel zo goed, dat ik niet kan wachten om weer terug te gaan naar Marokko. En om alle ervaringen met jou te delen!
Praktische tips voor je bezoek aan Marokko
- Reisorganisatie Marokko: Een goede reisorganisatie voor een (familie)rondreis Marokko is bijvoorbeeld Riksja*, waar ik deze reis boekte.
- Visum voor Marokko: Als Europeaan heb je een geldig paspoort nodig wanneer je naar Marokko gaat, een identiteitsbewijs is niet voldoende. Als je maximaal 3 maanden in Marokko verblijft heb je geen visum nodig.
- Auto huren in Marokko: Een huurauto is de beste manier om rond te reizen. Ik raad je aan om een auto te huren in Marokko via SunnyCars*, dit deed ik ook in Marrakech. Te duur? Bekijk dan ook de aanbiedingen van DiscoverCars*. Tip: download offline kaarten op Google Maps en sla alle bestemmingen alvast op. Niet alleen handig in de auto, maar ook om in Marrakech je weg te vinden naar je riad.
- Beste reistijd Marokko: De beste tijd Marokko en de Sahara-woestijn te bezoeken, is tijdens de koelere maanden oktober tot april. Tijdens de zomermaanden, van juni tot en met september, loopt de temperatuur in Marokko flink op. Langs de kuststreek geniet je dankzij de zeewind van meer aangename temperaturen.
- Eten en drinken in Marokko: De GGD adviseert om in Marokko voorzichtig te zijn met eten en drinken om reizigersdiarree te voorkomen. Er wordt aangeraden om water te zuiveren of flessen water te kopen. Ook is het advies om alleen goed doorbakken vlees en vis te eten, fruit zelf te snijden en rauw voedsel en ijsblokjes te vermijden.
- Fooien geven in Marokko: Het geven van fooi is gebruikelijk in Marokko. Ga uit van 5-10 dirhams per persoon per dag voor schoonmaak in het hotel, in restaurants zo’n 10% van de rekening en in cafés ongeveer 1 dirham per drankje. Ook is het gebruikelijk chauffeurs (75-100 dirhams per dag) en gidsen (100-150 dirhams per dag) een fooi te geven.
- Geld in Marokko: In Marokko betaal je met dirham (MAD). 10 dirham is ongeveer € 0,90 waard. In grote steden kan je vaak ook in euro’s betalen. In Marokko kun je bijna overal gewoon pinnen of met creditcard betalen, zorg er wel voor dat je altijd voldoende cash bij je hebt. Vergeet niet voor je op reis staat je bankpas om te zetten van ‘Europa’ naar ‘Wereld’.
Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.
Geef een reactie