Avignon, stad van de pausen in het hart van de Provence

Op zoek naar zon en cultuur reis ik aan het begin van de lente af naar Avignon, een mooie historische stad in het hart van de Provence. Zuidelijk genoeg om al een sprankje warmte mee te pakken, maar toch dichtbij genoeg om eenvoudig met de trein of auto te bereiken. En zo vroeg in het seizoen kan ik in alle rust genieten van de vele musea en bezienswaardigheden die de stad rijk is.

Met haar rijke geschiedenis en charme is Avignon een bestemming waar je je dagenlang kunt onderdompelen. Toch laat ik je in deze blog zien hoe je de stad prima in één dag kunt ontdekken – te voet, langs middeleeuwse straatjes, imposante monumenten en verborgen schatten.

Maar eerst: croissants

Geen culturele ontdekkingstocht zonder een goed ontbijt. Mijn dag begint bij Café Tulipe, een café annex interieurwinkel annex yogastudio. Hier bestel ik een cappuccino, een versgebakken croissant en een zalige pain au chocolat. De geur van vers gebakken croissants vult de ruimte, en ik moet me inhouden om niet langer te blijven zitten. Een volle dag in Avignon wacht op me!

Middeleeuwse straten van Avignon

Avignon is één van de weinige steden in Frankrijk waar de oude stadsmuren nog volledig intact zijn. Binnen deze muren lijkt de tijd stil te hebben gestaan. Het indrukwekkende Palais des Papes domineert de stad, maar ook de straten rondom het paleis lijken in de middeleeuwen zijn blijven hangen. Slenteren in de oude straatjes rond het Palais des Papes is een van de leukste dingen om te doen in de stad. En dan vooral de Rue de la Peyrolerie, uitgehouwen in de rotsen waarop het paleis is gebouwd, voert je terug naar vervlogen tijden.

Pauselijk Paleis

Het Pauselijk Paleis zelf is indrukwekkend en is een stille getuige van de aanwezigheid van de pausen in de stad, meer dan zeshonderd jaar geleden. Ik loop vanaf het plein de trappen op naar de ingang en kijk omhoog naar de massieve ondoordringbare muren. Het ziet er meer uit als een versterkt fort, met hier en daar een klein venster, dan een paleis.

Avignon werd in 1309 de verblijfplaats van de pausen, tijdens hun ballingschap uit Rome. Het gebouw werd in zo’n dertig jaar gebouwd tijdens het pausdom van Benedictus XII en Clemens VI op een uitstekende rots boven de Rhône. Later kwamen ook de tegenpausen Clemens VII en later Benedictus XIII in het paleis te wonen. Hoe het er binnen in het paleis in pauselijke tijden heeft uitgezien blijft even gissen. Het ziet er sober en streng uit, maar ten tijde van Clemens VI moet het er luxueus zijn geweest. Het interieur werd gedeeltelijk verwoest door brand en tijdens de revolutie werden meubelen en standbeelden vernield. Wandelend door grotendeels lege zalen moet je wat fantasie gebruiken, maar met tablet die je meekrijgt komt het kasteel tot leven. Het geeft een goede virtuele impressie van hoe diverse zalen er eeuwen geleden uitzagen.

Bovenop de torens wacht een spectaculair uitzicht over de stad en de Rhône. Het naastgelegen Hôtel des Monnaies, met zijn sierlijke gevel, is een prachtig voorbeeld van renaissance-architectuur.

Naar de kathedraal

Ook om de kathedraal van Avignon kun je niet heen tijdens een wandeling door de stad. De Notre-Dame-des-Doms, de kathedraal van Avignon, ligt direct naast het Pauselijk Paleis en werd in de tweede helft van de twaalfde eeuw gebouwd. De kathedraal wordt bekroond door een indrukwekkend verguld beeld van de Heilige Maagd Maria. Van bovenaf beschermt en zegent ze de stad en haar inwoners.

Bekijk hier de volledige paklijst stedentrip

Musée du Petit Palais

Niet veel verder bevind ik me in Musée du Petit Palais. Het museum heeft zo’n mooie collectie, dat ik het maar liefst twee keer bezoek tijdens mijn week in Avignon. Gelukkig kan dat gewoon, want het is een van de musea in Avignon die gratis toegankelijk zijn. Hoogtepunt zijn de prachtige schilderijen uit de middeleeuwen en vooral de Italiaanse renaissance, waaronder meer dan driehonderd werken van de Italiaanse Primitieven. Zo sta ik ineens oog in oog met een Botticelli.

Het gebouw zelf is een voormalige paleis van de Franse kardinaal Arnaud de Via en vervolgens van de aartsbisschop van Avignon. Aan het einde van de vijftiende eeuw werd het herbouwd door aartsbisschop Giuliano della Rovere, die later paus Julius II werd. Het bouwwerk straalt misschien hierom wel wat Italiaanse grandeur uit.

Het Historisch centrum van Avignon met het Pauselijk Paleis, bisschoppelijk complex en de Brug van Avignon zijn in 1995 toegevoegd aan de UNESCO Werelderfgoedlijst. Avignon was in de veertiende eeuw de zetel van het pausdom. In deze stad in het zuiden van Frankrijk ligt het pauselijk paleis, een sober ogend fort dat overdadig versierd is door Simone Martini en Matteo Giovanetti. Het gebouw domineert de stad, de omliggende wallen en de overblijfselen van een twaalfde-eeuwse brug over de Rhône. Aan de voet van dit mooie voorbeeld van gotische bouwkunst, liggen het Petit Palais en de romaanse kathedraal van Notre-Dame-des Doms. Zij completeren een uitzonderlijke groep monumenten die getuigen van de leidende rol van Avignon in het veertiende-eeuwse christelijke Europa.

Over de stadsmuren

Het oude centrum wordt ommuurd door een hoge stadsmuur. Deze muur is ruim vier kilometer lang en heeft zeven poorten. Ik boekte een fijn appartement met een stadstuin net binnen de stadsmuren van Avignon, dus ik werp meerdere keren per dag een blik op de oude muren. Maar ik wil er graag ook een keer overheen lopen. Ik volg de muur met de vele torens, kastelen, schietgaten en poorten.

Sur le pont d’Avignon

Vanaf de oude muren zet ik zó een stap op de Pont Saint-Bénézet, dat dankzij een Frans kinderliedje vooral bekend is als de Pont d’Avignon. De rivier de Rhône stroomt op haar gemakje door Avignon. De Pont Saint-Béneze houdt nu na een paar bogen op maar overspande ooit de Rhône met 22 bogen, en was negenhonderd meter lang. Na de val van Avignon in 1226 werd de brug voor het grootste deel verwoest. Al werd ze herbouwd, na 1680 werd de brug verwaarloosd. Wel is er nog een kapelletje op de brug te zien, de Chapelle St.-Nicolas waar de heilige Bénézet werd begraven. Ook is er bij de ingang een klein museum over de geschiedenis van de brug. Het Rocher des Doms is een leuk park naast het Palais des Papes, hier heb je een mooi uitzicht over de stad, de Rhône en het eiland en natuurlijk de Pont d’Avignon.

Place de l’Horloge

Vanaf hier loop ik terug naar het middelpunt van het centrum. Het Place de l’Horloge is een mooi plein dat wordt omzoomd door café’s. Niet per se de beste plaats om te eten, maar perfect om aan het einde van de middag een drankje te doen en uit te kijken over het theater en het Hôtel de Ville. De laatgotische toren hiervan draagt de bijnaam Tour de Jacquemart vanwege het carillon in de toren. Het heeft twee bewegende figuren die alle uren slaan.

Musée Calvet

Tot slot bezoek je nog een museum, maar welk? Aan musea in Avignon geen tekort, hierom tip ik drie musea die allemaal op de route liggen. Het Hôtel Villeneuve Matignan werd gebouwd van 1741 tot 1759 door Jean Batiste Franque. Ik loop door het smeedijzeren hek de tuin binnen, waar ik al verschillende mooie beelden zie. In het gebouw zelf bevindt zich het Musée Calvet, ook een van de gratis toegankelijke musea van Avignon. Bij zijn dood liet professor Esprit Claude Calvet een enorme bibliotheek en kunstcollectie na aan de stad. De Griekse marmeren beelden en schilderijen van de veertiende tot de twintigste eeuw zijn nu te bewonderen in Musée Calvet.

Musée Lapidaire

Het Musée Lapidaire herbergt klassieke Griekse, Etruskische, Romeinse en Gallo-Romeinse sculpturen en objecten van het Calvet Museum. Ik bewonder er vazen, bas-reliëfs en beelden, maar ook een aantal Etruskische grafmonumenten. Het is heerlijk grasduinen tussen de sculpturen, maar net zo bijzonder is het gebouw. Het museum is gevestigd in de voormalige kapel van het jezuïetencollege van de stad. De jezuïetenkerk geeft extra allure aan de collectie. Het museum zelf is bijna uitgestorven als ik er ben, het is een ware parel.

Het Musée Angladon

Ik kan het niet laten om nog een blik te werpen in een laatste museum. Het Musée Angladon heeft een collectie bomvol impressionisten. Zo heeft het werken van Manet en Cézanne, Picasso en Van Gogh. Was ik nog niet onder de indruk van de vele musea in de stad, dan ben ik het nu zeker.

Rue des Teinturiers

De dag in Avignon sluit ik af bij Numero 75, een heerlijk mediterraan restaurant, al zijn de vegetarische opties schaars. Op weg naar het restaurant loop ik door de Rue des Teinturiers. In Avignon stroomt de rivier de Sorgue naar de Rhône. In de Rue des Teinturiers werd in vroeger tijden de kracht van het water gebruikt in de textielindustrie, onder meer bij het verven van textiel. De waterraderen zijn nog steeds te bewonderen, een heel pittoresk gezicht.

In de omgeving van Avignon

Avignon staat bekend als de Poort naar de Provence, met haar paarse lavendelvelden en hoge bergen. En al zijn wij er in het verkeerde seizoen om de geurige en kleurrijke lavendelvelden te bewonderen, er is genoeg te zien.

Romeins aquaduct

Niet ver van Avignon en vlakbij het plaatsje Vers-Pont-du-Gard bevindt zich een oud Romeins aquaduct. Het wordt gezien als één van de mooiste Romeinse gebouwen uit de regio en staand bij het bouwwerk begrijp ik waarom. Het is een reusachtig aquaduct en in de constructie ervan zijn duidelijk drie etages zichtbaar, die elk uit een andere periode dateren.

Door de bouw van dit aquaduct kon men water vervoeren van Uzès naar de stad Nîmes om er badhuizen, fonteinen en bronnen te vullen. Van het originele traject is weinig meer bewaard gebleven, behalve dan dit aquaduct. Tijdens de middeleeuwen kwam er een volgende etage op het aquaduct en gebruikte men het bouwwerk als brug. De derde etage van de Pont du Gard werd in de zeventiende eeuw vervaardigd. De nu ruim 49 meter hoge Pont du Gard is opgenomen in de Werelderfgoedlijst van Unesco. 

Arles en Vincent van Gogh

Vincent Van Gogh woonde ruim een jaar in het Zuid-Franse Arles. Na twee jaar in het drukke Parijs verlangde hij naar het heldere licht en de levendige kleuren van het zuiden. In Arles ga ik op zoek naar de plekken die verband houden met Van Goghs leven en carrière. Zo werp ik een blik op het café dat figureert op het bekende schilderij Le café de Nuit, het is nu vooral populair bij toeristen. Minder druk is het bij het ziekenhuis waar Vincent werd opgenomen nadat hij een deel van zijn oor had afgesneden. Hij schilderde er de Binnenplaats van het hospitaal, er lijkt in al die jaren weinig veranderd te zijn aan de tuin. Tot slot loop ik langs het amfitheater van Arles, waar Vincent enkele malen stierengevechten bekeek.

Châteauneuf-du-Pape

Wijnliefhebbers, waar ik me ook onder schaar, denken bij Avignon ook direct aan Châteauneuf-du-Pape. Het wijngebied ligt aan de voet van een middeleeuwse kasteelruïne. Door het gunstige én warme klimaat is het suikergehalte in de druiven relatief hoog. Dit levert voornamelijk complexe rode wijnen op, met een flink alcoholpercentage. Sinds 1936 hebben de wijnen uit deze streek een AOC – Appellation d’Origine Contrôlée – keurmerk. Dit Franse keurmerk geeft een beschermd herkomstgebied aan.

Door de kiezelbodem is het behoorlijk moeilijk om nieuwe druivenranken aan te planten. In Châteauneauf-du-Pape vind je dus veel oude wijnranken, tot wel 75 jaar oud, die ook nog eens alleen met de hand geoogst mogen worden. Het is aan te raden een stukje rondom de oude wijngaarden te lopen én om wijn te proeven in het dorp. Je gaat gegarandeerd met een paar flessen wijn naar huis.

Praktische tips voor Avignon

• Gratis parkeren in Avignon kan op de Parking des Italiens, net buiten de oude stadsmuren en op loopafstand van het centrum. Een alternatief is Parking de l’île Piot, met een gratis transfer naar het centrum.
• Overnachten kan in het centrum van Avignon bij Hôtel de l’Horloge*, of Hotel d’Europe* dat is gevestigd in een 16e-eeuws gebouw in het hart van Avignon. Als je liever een eigen appartement hebt, is My Pad Provence* een absolute aanrader. Hier verbleef ik zelf ook. Kamperen kan dichtbij de stad bij Camping du Pont d’Avignon*, vanaf hier vaar je in een paar minuten met een pontje naar de stad.
• Uit eten? NUMERO 75, een mediterraan restaurant. Ontbijten doe je bij Café Tulipe.

Goed om te weten: Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.