In de bergachtige regio Epirus, op het Griekse vasteland, ligt de stad Ioannina. Struinend door het versterkte oude centrum van de stad hoor ik over oude legendes en ontdek ik de tradities van de zilversmeden. Kloosters, musea, moskeeën en een synagoge vertellen het verhaal van de stad die ook nog eens een culinaire verrassing blijkt te zijn.
Over Ioannina
Via een van de vier poorten in de hoge stadsmuren krijg ik toegang tot de oude stad van Ioannina, op het vasteland van Griekenland in de streek Epirus. Een stad waar ik voor mijn bezoek eigenlijk weinig over weet. Maar langzaam ontrafelt zich een geschiedenis van Ottomaanse overheersing en oude legendes, en ontdek ik een levendige universiteitsstad.
Mijn tip: vergeet tussen het bezoeken van alle bezienswaardigheden en musea niet om Ioannina ook culinair te ontdekken. Zo eet je bij Select de beste ambachtelijk gemaakte Bougatsa: een zoet gerecht van knapperig gebakken filodeeg, gevuld met zoete custard of romige fetakaas.
Proef ook zeker de Metsovone kaas, de Sker Bourek of de Griekse Baklava. De laatste is gemaakt van dunne beboterde lagen filodeeg, zo dun als een stuk papier, die behendig met de hand worden gerold. Iedere laag wordt afgewisseld met noten, kruiden of gedroogd fruit. Overheerlijk.
En houd je van wijn? Proef dan de lokale Zitsa en Metsovo wijnen.
Het Kasteel van Ioannina
Veel van de geschiedenis van de stad speelde zich af in het Kasteel van Ioannina. Verwacht trouwens geen klassiek kasteel, met de benaming kasteel wordt het versterkte en oudste deel van Ioannina bedoeld. De citadel, in feite, gebouwd op de westoever van het meer op een klein rotsachtig schiereiland. Dit deel van de stad is al in de zesde eeuw ontstaan en wandelend door de smalle straatjes zie ik pas echt hoe mooi Ioannina is. Langzaam begin ik te klimmen naar het hogere gedeelte van het kasteel. Staand naast Ali Pasha’s tombe is dit dé plek om het uitzicht op het meer en de omgeving op de foto te zetten.
Aslan Pasha-moskee
Drie Ottomaanse moskeeën zijn nog te vinden in de stad. Zo is de Aslan Pasha-moskee nu een museum over de Islamitische, Joodse en Christelijke gemeenschappen van de stad. In de citadel loop ik naar de ruïnes van een oude Turkse nederzetting. Er is een Madrassa, een religieuze school waar de islam werd onderwezen, een keuken en een vervallen begraafplaats, allemaal gebouwd in opdracht van Ali Pasha.
De Moskee werd begin zeventiende eeuw gebouwd op de plaats van de Byzantijnse kerk van Sint Ioannis, en is nu een klein maar belangrijk Etnografisch Museum. In de centrale ruimte worden de Islamitische objecten, meubels uit de tijd van Ali Pasha, kleding en bronzen voorwerpen tentoongesteld. De christelijke collectie bevat kerkelijk zilverwerk en gewaden, terwijl de joodse collectie stukken uit de oude synagoge toont. Tijdens de Ottomaanse overheersing leefden de Joodse gemeenschap in een eigen deel van de stad. In de Tweede Wereldoorlog werden de meeste Joden gedeporteerd; slechts enkelen keerden terug. Het museum bewaart hun eeuwenoude erfgoed.
Ali Pasha is een naam die je vaak tegenkomt in Ioannina. Ali Pasha (1741-1822) regeerde 32 jaar in Epirus, het grootste deel van Albanië, Macedonië (tot aan Thessaloniki), Peloponnesus, Noord-Evia, Thessalië, het grootste deel van Griekenland en een deel van Skopje. Als pasja van Ioannina regeerde hij op wrede wijze, tijdens een rondleiding met een gids door Ioannina hoor je de verhalen die zijn overgeleverd. Bijvoorbeeld over Frosini die – nadat haar verboden liefde was ontdekt – samen met zeventien andere jonge vrouwen verdronken is in het meer van Ioannina. Tijdens zijn bewind legde Ali Pasha wegen aan, legde moerassen droog en bouwde talloze bruggen en vele civiele gebouwen. Hij heeft veel betekend voor deze omgeving, ondanks zijn brute heerschappij. Het liep trouwens slecht met hem af; hij werd doodgeschoten en vervolgens onthoofd.
De kunst van het zilversmeden
Het valt je in eerste instantie niet op, maar het is een moderner gebouw dat tegen de oude stadsmuren aan gebouwd is, in het westelijke bastion van de citadel (de zogenaamde Its Kale). Ik loop het gebouw binnen en stap het Silversmithing Museum in. Hier ontdek ik alles over de historie en de traditionele technieken van het ambacht van zilversmeden. De zilver- en goudsmeedkunst in Ioannina en Epirus bereikte zijn hoogtepunt in de tweede helft van de achttiende eeuw tot het begin van de negentiende eeuw, tijdens het bewind van Ali Pasha. Tussen de oude muren van Ioannina’s Kasteel worden prachtige zilveren handwerkstukken tentoongesteld. Sieraden, gebruiksvoorwerpen, maar ook wapens maken deel uit van de collectie.
Het is een hands-on museum, je mag objecten aanraken. Niet de delicate zilveren werken zelf, maar je mag de instrumenten in je hand nemen en je trekt overal lades open, volgestouwd met zilveren objecten. Het is fijn te horen dat hoewel het ambacht niet meer zo groot is, ook vandaag de dag nog zilversmeden in Ioannina actief zijn en de eeuwenoude traditie voortzetten.
Het eiland in het Pamvotida-meer
Aan de oever van het Pamvotida-meer wacht ik later op de dag op de veerdienst. Elk half uur kun je naar het eiland van Ali Pasha varen. Het heeft officieel geen naam en dus wordt het in de volksmond dan maar Ioannina-eiland of eiland van Ali Pasha genoemd. De overtocht duurt een kwartiertje en onderweg heb ik mooi zicht op het kasteel dat boven Ioannina uittorent, en kijk ik uit op het kleine groene eiland, onder de schaduwen van de omliggende bergen. De boot legt aan en ik wandel door de steegjes van het dorp op weg naar het Ali Pasha museum, dat is gevestigd in het Agios Pantaleon klooster. Een van de eeuwenoude kloosters die hier al in de dertiende eeuw zijn gebouwd.
De weg naar het museum is lang. Niet in meters, wel in tijd. Naast de weg zie ik alleen maar winkeltjes waar zoetigheden worden verkocht en overal proef ik wat. Het zoete Sker Boure, de Pasteli gemaakt van honing en sesamzaadjes, overheerlijke Ganniotiko Baklava. Ook hangt overal de Komboloi, een Grieks kralensnoer zonder religieuze betekenis maar alleen een traditie. Het verschuiven van de kralen is een soort spel met een kalmerende uitwerking.
Heel wat zoetigheden later kom in aan bij het Museum van Ali Pasha en de Revolutionaire periode. Hier worden voorwerpen tentoongesteld die een directe of indirecte relatie hebben met Ali Pasha tijdens zijn regeerperiode. Het is ook de plek waar hij op 5 februari 1822 het leven liet.
Terug naar Ioannini
Een korte boottocht later ben ik terug in Ioannina. Ik verken het deel net buiten de oude stadsmuren. Dit is een levendig deel van de stad. Een labyrint van smalle straten, winkelgalerijen, bars en cafés waar je een Griekse koffie of een traditionele Tsipouro kunt drinken, voor ik mijn wandeling in het Ioannina van de afgelopen eeuwen voortzet.
In de omgeving van Ioannina
Ioánnina kan ook een perfecte uitvalsbasis zijn om de omgeving te verkennen. Hier vind je namelijk hoge bergen en schitterende oude bergdorpjes. Hoogtepunten? Dat zijn het grottenstelsel Perama, net buiten Ioannina aan de noordkant van het meer, de negenhonderd meter diepe Vikoskloof en de imposante archeologische site Dodoni met een goed bewaard amfitheater. In de bergen vind je talloze prachtige, authentieke Griekse bergdorpjes die hun culturele identiteit hebben behouden. Zo is Zitsa bekend om de wijnproductie en ligt Monodendri bij de Vikoskloof. Ik heb hier helaas geen tijd voor, maar ik bewaar het voor een volgende reis.
Om de omgeving van Ioannina te verkennen heb je een huurauto nodig. Deze kun je het beste hier huren!*
Wel ga ik op weg naar Metsovo, een traditioneel Vlach-bergdorp dat op een hoogte van 1160 meter ligt. Ik bereik het stadje over een weg die door de Katara-pas zigzagt. Na Ioánnina waan ik me hier in een compleet andere wereld. Over geplaveide straten loop ik tussen de traditionele huizen van hout en steen door, de overdekte houten balkons zijn zo typisch voor de bergdorpen hier. Altijd met uitzicht op het Pindosgebergte, of op wijngaarden met druivensoorten die bestand zijn tegen koude wind. En ik bezoek het Averoff Museum , waar schilderijen van Griekse kunstenaars uit de negentiende en twintigste eeuw worden tentoongesteld.
Ioannina bezoeken
Het is me al snel duidelijk. Een paar dagen is kort om Ioannina te verkennen. De vele kloosters, kerken, moskeeën, musea. Zo heb ik niet eens gelegenheid gehad om het Byzantijnse Museum van Ioannina te bezoeken. Je hebt de tijd nog om de vele bezienswaardigheden van Ioannina te ontdekken en de verschillende lagen van de stad af te pellen. En dan heb ik het nog niet eens over de omgeving van Ioannina. Deze Griekse stad mag bij ons nog dan nog nauwelijks bekend zijn, wat mij betreft komt daar snel verandering in.
Naar Ioannina reizen? De stad Ioannina ligt ongeveer 450 km van Athene. Je boekt een vliegticket naar Thessaloniki (SKG) of Preveza (PVK). Met een huurauto of transfer ben je binnen anderhalf (Preveza) of drie uur (Thessaloniki) in Ioannina.
Goed om te weten: ik bezocht Ioannina op uitnodiging. Dit artikel bevat affiliate links. Wanneer je een product koopt of boeking maakt via een van deze links, ontvangt Cultuur op Reis een kleine commissie zónder extra kosten voor jou.
Ik had nog nooit van deze plek gehoord, maar wat een leuke plekjes kun je hier bezoeken. De omgeving ziet er ook mooi uit!
Ja, ook in de omgeving is er zo veel te zien!
Wauw prachtig zeg, wat een mooie foto’s! Ik ken het eigenlijk helemaal niet, maar ik houd van dit soort oude plekjes.
Ja, zeker als het er buiten het seizoen zo heerlijk rustig is.